Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
LI M U
Vit Nam ang trong thi kỡ quỏ lờn CNXH, ng v Nh nc ta ch
trng phỏt trin nn kinh t th trng nh hng XHCN m thc t cho thy
cha cú mt nc no thnh cụng trong phỏt trin kinh t th trng li thiu khu
vc kinh t t nhõn, khu vc kinh t t nhõn nh mt ng lc thỳc y sn xut
hng hoỏ phỏt trin trong nn kinh t th trng. Khu vc kinh t t nhõn ang thc
s tr thnh mt ng lc mnh m cho s phỏt trin kinh t- xó hi nc ta. Vai
trũ tớch cc ca kinh t t nhõn nc ta ó c nhn nh Ngh Quyt T 5
khoỏ IX: S phỏt trin ca kinh t t nhõn ó gúp phn gii phúng lc lng sn
xut, thỳc y phõn cụng lao ng xó hi, chuyn dch c cu kinh t theo hng
cụng nghip hoỏ, hin i hoỏ, phỏt trin kinh t th trng nh hng xó hi ch
ngha, tng thờm lng cụng nhõn, lao ng v doanh nhõn Vit Nam, thc hin
cỏc ch trng xó hi hoỏ y t, vn hoỏ, giỏo dc
1
Trc vai trũ to ln ca kinh
t t nhõn vic ũi hi cn phi nhn thc mt cỏch ỳng n khu vc kinh t t
nhõn c t ra ngy cng tr nờn bc thit hn. ú chớnh l ng lc thỳc y
em la chn ti: "Phỏt trin kinh t t nhõn trong thi kỡ quỏ nc ta"
Trong bi vit ny em tp trung vo vic lm rừ hn na v khỏi nim kinh t
t nhõn, xỏc nh rừ v trớ, vai trũ ca khu vc kinh t ny, ng thi nờu lờn thc
trng phỏt trin kinh t t nhõn Vit Nam hin nay t ú a ra c nhng
gii phỏp phỏt trin phự hp kinh t t nhõn nhm phỏt huy mt tớch cc v hn
ch nhng mt tiờu cc ca khu vc kinh t t nhõn.
1
ng cng sn Vờt Nam: Vn kin Hi ngh ln th nm Ban chp h nh Trung ng khoỏ IX, Nxb. Chớnh tr
quc gia, H N i, 2003, tr55-56.
Tiểu luận Kinh tế chính trị
1
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
NI DUNG
I. C s lớ lun v kinh t t nhõn
1. Kinh t t nhõn v bn cht ca kinh t t nhõn
Thnh phn kinh t l khu vc kinh t, kiu quan h kinh t da trờn mt
hỡnh thc s hu nht nh v t liu sn xut.
Kinh t t nhõn l khu vc kinh t c hỡnh thnh v phỏt trin da trờn
nn tng ch yu l s hu t nhõn v t liu sn xut v li ớch cỏ nhõn. Do ú,
kinh t t nhõn l mt khu vc kinh t bao gm hai thnh phn kinh t: thnh phn
kinh t cỏ th, tiu ch v thnh phn kinh t t bn t nhõn.
Bn cht ca kinh t t nhõn th hin qua ba mi quan h c bn: quan h
s hu v t liu sn xut, quan h trong t chc qun lý sn xut v quan h phõn
phi sn phm .
V quan h s hu
S hu t nhõn v t liu sn xut l c s tn ti ca kinh t t nhõn. S hu
t nhõn phỏt trin t thp lờn cao v bao gm hai hỡnh thc c bn:1, S hu t
nhõn nh l s hu cỏ nhõn hay h gia ỡnh sn xut ra sn phm bng sc lao
ng ca chớnh cỏ nhõn hay h gia ỡnh. S hu t nhõn nh l hỡnh thc s hu
tn ti ch yu trong nn sn xut hng hoỏ gin n, giỏ tr thng d khụng ỏng
k; 2, s hu t nhõn ln gn lin vi nn sn xut ln, l i biu ca nn kinh t
hng hoỏ phỏt trin n trỡnh cao, ca phng thc sn xut t bn cụng
nghip.
V quan h trong t chc qun lý sn xut
i vi hỡnh thc kinh t cỏ th, do da trờn quy mụ nh v hu nh
khụng s dng lao ng lm thuờ, nờn vic t chc qun lý sn xut din ra trong
phm vi mt gia ỡnh. Cỏc cỏ nhõn t mỡnh t chc sn xut hoc chu s phõn
cụng ca ngi ch gia ỡnh trong quỏ trỡnh sn xut - kinh doanh.
Kinh t tiu ch l hỡnh thc t chc sn xut cú quy mụ sn xut kinh
doanh ln hn kinh t cỏ th, t mỡnh trc tip lao ng v cú thuờ thờm mt vi
lao ng.
i vi hỡnh thc t chc kinh doanh kiu t bn t nhõn, vic t chc
qun lý sn xut c biu hin mụ hỡnh doanh nghip. Trong nn kinh t th
trng, doanh nghip l mt mụ hỡnh t chc kinh doanh m ch th doanh nghip
ng thi l ch th t bn (vn), cú thuờ lao ng v cú mc tiờu to ra giỏ tr
Tiểu luận Kinh tế chính trị
2
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
thng d. Ngay t khi mi ra i mụ hỡnh doanh nghip ó th hin l mt mụ
hỡnh t chc sn xut mi, khỏc vi hỡnh thc kinh t cỏ th.
V quan h phõn phi:
Thc cht, quan h phõn phi l vic gii quyt mi quan h v li ớch kinh t
gia cỏc cỏ nhõn tham gia vo quỏ trỡnh tỏi sn xut kinh doanh khỏc nhau cú
quan h phõn phi khỏc nhau. i vi kinh t cỏ th, do da vo sc lao ng ca
bn thõn nờn sn phm v kt qu lao ng ch yu thuc v gia ỡnh hay cỏ nhõn
ú. i vi kinh t t bn t nhõn, nhỡn chung quan h phõn phi c da trờn
nguyờn tc: ch s hu chim phn sn phm thng d cũn ngi lao ng c
hng phn sn phm tt yu.
2. c im ca kinh t t nhõn nc ta hin nay
Kinh t t nhõn nc ta ang tn ti v phỏt trin trong nhng iu kin ch
yu sau.
Mt l, kinh t t nhõn mi c phc hi v phỏt trin nh cụng cuc i
mi do ng ta khi xng v lónh o.
Hai l, kinh t t nhõn hỡnh thnh v phỏt trin trong iu kin cú Nh nc xó
hi ch ngha di s lónh o tuyt i ca ng Cng Sn.
Ba l, kinh t t nhõn nc ta ra i v phỏt trin trong iu kin quan h
sn xut thng tr trong xó hi l quan h sn xut nh hng xó hi ch ngha.
Bn l, kinh t t nhõn nc ta ra i v phỏt trin mt nc quỏ lờn ch
ngha xó hi t mt nn kinh t chm phỏt trin, trong bi cnh thc hin cụng
nghip hoỏ, hin i hoỏ, gii phúng sc sn xut, ch ng hi nhp kinh t quc
t
Kinh t t nhõn nc ta cú c im khỏc v bn cht so vi kinh t t nhõn
cỏc nc t bn ch ngha hin nay, iu ú th hin ch:
Kinh t t nhõn nc ta l kt qu ca chớnh sỏch phỏt trin kinh t nhiu
thnh phn, l b phn hu c ca nn kinh t th trng nh hng xó hi ch
ngha. Nh vy, kinh t t nhõn nc ta ra i v phỏt trin vỡ chớnh cụng cuc
i mi v phc v cho s nghip i mi. Vỡ vy, nú mang bn cht khỏc vi
kinh t t nhõn cỏc nc t bn ch ngha trc õy v hin nay.
Kinh t t nhõn nc ta b chi phi v phỏt trin theo nh hng m ng
cng sn Vit Nam ra thụng qua h thng cỏc chớnh sỏch, phỏp lut ca Nh
Tiểu luận Kinh tế chính trị
3
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
nc cng ho xó hi ch ngha Vit Nam. H thng chớnh sỏch v phỏp lut ú
th hin ý chớ ca nhõn dõn, vỡ li ớch ca qung i qun chỳng nhõn dõn.
II. Vai trũ ca kinh t t nhõn
Kinh t t nhõn gn lin vi li ớch cỏ nhõn mt trong nhng ng lc thỳc
y xó hi phỏt trin. S tn ti v phỏt trin ca xó hi loi ngi t xa n nay
ó cho thy li ớch ca mi cỏ nhõn l ng lc trc ht v ch yu thỳc y xó
hi phỏt trin. iu ct yu l phi to ra v s dng ng lc ú phự hp, phc
v li ớch chung ca ton xó hi. Nn kinh t th trng tn ti my trm nm vn
ch yu da trờn li ớch cỏ nhõn v tụn trng li ớch cỏ nhõn. Vn l nh nc,
vi t cỏch l t chc qun lớ xó hi, phi nh hng, dn dt li ớch cỏ nhõn hi
ho vi li ớch xó hi. Thc t cng cho thy, nn kinh t k hoch hoỏ tp trung
ó cao quỏ mc li ớch nh nc, tp th, coi nh li ớch cỏ nhõn, do ú lm
thui cht ng lc phỏt trin kinh t - xó hi. Trong thi kỡ chuyn i sang nn
kinh t th trng, vi vic tụn trng li ớch cỏ nhõn, ó to ra mt ng lc mnh
m thỳc y lc lng sn xut phỏt trin. Quỏ trỡnh chuyn i ca nn kinh t
nc ta trong nhng nm qua cng ó chng minh iu ú. S hi sinh v phỏt
trin ca kinh t t nhõn trong nhng nm i mi chớnh l s kt hp ỳng li ớch
cỏ nhõn v li ớch xó hi trong quỏ trỡnh sn xut, do ú ó to ra ng lc quan
trng thỳc y tng trng kinh t.
Kinh t t nhõn l b phn quan trng ca kinh t th trng. Bt k mt nn
kinh t no hot ng theo c ch th trng u phi tha nhn v khuyn khớch
t chc mụ hỡnh doanh nghip. Ngc li, mụ hỡnh t chc doanh nghip t nú
ng x theo c ch th trng v cú sc sng mónh lit trong mụi trng ca c
ch th trng. Vit Nam mun phỏt trin nn kinh t th trng nh hng xó
hi ch ngha thỡ phi phỏt trin kinh t t nhõn núi chung v mụ hỡnh t chc
doanh nghip núi riờng. Túm li, s t do tham gia kinh doanh ca kinh t t nhõn,
ch yu l cỏc doanh nghip, vo bt k lnh vc sn xut kinh doanh v dch v
no (tr cỏc lnh vc m phỏp lut khụng cho phộp) cng l c s ca c ch th
trng ú cú s cnh tranh.
Kinh t t nhõn nc ta hin nay bao gm: Kinh t cỏ th, tiu ch v cỏc
loi hỡnh doanh nghip thuc khu vc kinh t t nhõn.
Tiểu luận Kinh tế chính trị
4
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
Vai trũ, v trớ ca h kinh doanh cỏ th.
+ H kinh doanh cỏ th c tha nhn l mt n v kinh t t ch. H l
mt n v c bn tham gia vo quỏ trỡnh sn xut v cung ng nhng sn phm
tho món nhu cu tiờu dựng cho xó hi v xut khu.
+ Gúp phn tớch cc vo vic tng trng kinh t ca t nc.
+ Cựng vi s phỏt trin ca nn kinh t t nc, h kinh doanh cỏ th phỏt
trin di nhiu hỡnh thc (h gia ỡnh, trang tri gia ỡnh) phong phỳ, a dng
v ngnh ngh ó to ra nhiu c hi cỏc h v cỏ nhõn tham gia vo quỏ trỡnh
phõn cụng lao ng xó hi.
+ Thu hỳt nhiu lao ng nụng thụn cng nh thnh th, c bit l lao ng
nụng nhn ngay ti cỏc a phng tham gia vo sn xut kinh doanh, nõng
cao i sng v n nh chớnh tr xó hi.
Vai trũ ca cỏc loi hỡnh doanh nghip thuc khu vc kinh t t nhõn
+ Cỏc loi hỡnh doanh nghip thuc khu vc kinh t t nhõn l mụ hỡnh t
chc kinh doanh ca nn sn xut hng hoỏ.
+ Vi hỡnh thc t chc sn xut doanh nghip, nng sut lao ng v hiu
qu sn xut tng lờn nhiu, trỡnh xó hi hoỏ cng c phỏt trin nhanh chúng.
+ Trong lch s phỏt trin ca xó hi loi ngi cho n nay, ú l mụ hỡnh t
chc kinh doanh cú hiu qu nht, cú vai trũ thỳc y s phỏt trin ca lc lng
sn xut. Lch s phỏt trin kinh t cho thy, mụ hỡnh t chc doanh nghip ó,
ang v cũn tip tc l mt mụ hỡnh t chc kinh t cú hiu qu, phự hp vi c
ch th trng hin i.
III.Thc trng phỏt trin kinh t t nhõn Vit Nam.
1. úng gúp ca khu vc kinh t t nhõn
Khu vc kinh t t nhõn ang thc s tr thnh mt ng lc mnh m cho s
phỏt trin kinh t xó hi nc ta. K t khi thc hin chớnh sỏch i mi kinh
t, kinh t t nhõn nc ta ó thc s c hi sinh v phỏt trin mnh m c v
quy mụ, phm vi v lnh vc hot ng.
1.1. S phỏt trin v s lng ca khu vc kinh t t nhõn.
* V h kinh doanh cỏ th, tiu ch
H kinh doanh cỏ th cú s lng ln v tng nhanh. Tớnh n cui nm 2003,
c nc cú 2,7 triu h kinh doanh cỏ th cụng thng nghip, 130.000 trang tri
v trờn 10 triu h nụng dõn sn xut hng hoỏ. Nu tớnh thi im nm 2000, thỡ
Tiểu luận Kinh tế chính trị
5
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
s h kinh doanh thng mi, dch v chim 51,89%, s h sn xut cụng nghip
chim 30,21%, giao thụng vn ti chim 11,63%, xõy dng chim 0,81%, cỏc hot
ng khỏc chim 5,64%.
V doanh nghip thuc khu vc kinh t t nhõn.
Nm 1991 c nc ch cú 414 doanh nghip thỡ n nm 1992 cú 5189 doanh
nghip, nm 1995 cú 15276 doanh nghip, nm 1999 cú 28700 doanh nghip.
Trong giai on 1991 1999, bỡnh quõn mi nm tng thờm 5000 doanh nghip.
Lut doanh nghip cú hiu lc t ngy 1/1/2000 l mt khõu t phỏ thỳc y
s phỏt trin vt bc ca doanh nghip thuc khu vc kinh t t nhõn. Sau gn 4
nm thc thi Lut doanh nghip, n cui nm 2003 ó cú gn 73 nghỡn doanh
nghip mi ng ký, a tng s doanh nghip ng ký lờn gn 120.000 doanh
nghip.
1.2. V quy mụ vn v lnh vc, a bn kinh doanh
Cho n nay, khu vc kinh t t nhõn ó thu hỳt mt lng ln vn u t xó
hi. Vn u t cỏc doanh nghip dõn doanh v h kinh doanh cỏ th ang tr
thnh ngun vn u t ch yu i vi s phỏt trin kinh t nhiu a phng.
T trng u t ca cỏc h kinh doanh cỏ th v cỏc doanh nghip dõn doanh trong
tng s vn u t ton xó hi ó tng t 20% nm 2000 lờn 23% nm 2001 v
28,8% nm 2002
2
.
Mc vn ng ký trung bỡnh/doanh nghip cng cú xu hng tng lờn. Theo
bỏo cỏo tng kt 4 nm thi hnh Lut doanh nghip, thi k 1991 1999 vn ng
ký bỡnh quõn/doanh nghip l gn 0,57 t ng, nm 2000 l 0,96 t ng, nm
2002 l 2,8 t ng, 3 thỏng u nm 2003 l 2,6 t ng. Tớnh chung mc vn
ng ký trung bỡnh ca doanh nghip l khong 1,25 t ng.
2. T trng vn u t ca doanh nghip nh nc nm 2003 l 17.8%.
Tiểu luận Kinh tế chính trị
6
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
Bng 1: Lng vn u t phỏt trin v tc gia tng
STT Nm
Ton nn kinh t Khu vc Nh
nc
Khu vc ngoi
quc doanh
Khu vc cú vn
u t nc ngoi
T
ng
% tng T
ng
% tng T
ng
% tng T ng % tng
1 1995 72447 - 30447 - 20000 - 22000 -
2 1996 87394 20,63 42894 40,88 21800 9 22700 3,18
3 1997 108370 24 53570 24,89 24500 12,39 30300 33,48
4 1998 117134 8,09 65034 21,4 27800 13,47 24300 - 19,8
5 1999 131170 11,98 76958,1 18,34 31542 13,46 22670,8 - 6,7
6 2000 145333 10,8 83567,5 8,59 34593,
7
9,68 27171,8 19,85
7 2001 163500 12,2 95000 13,4 38500 11,00 30000 10,1
8 2002 183800 10,1 103300 6,5 46500 18,3 34000 11
9 2003 217600 18,4 123000 19,1 58100 25 36500 7,2
Ngun: thi bỏo kinh t Vit Nam, kinh t 2002-2003, Vit Nam v th gii,
trang 53.
Tng cc thng kờ: Kinh t xó hi Vit Nam 3 nm 2001-2003, NXB Thng kờ,
2003, trang 12-13.
Bng 1 cho thy, trong khi khu vc kinh t Nh nc v khu vc cú vn u
t nc ngoi cú tc tng trng u t khụng n nh, thỡ thi gian t sau nm
2000 n nay (tc l t sau khi thi hnh Lut doanh nghip), khu vc ngoi quc
doanh liờn tc tng trng v u t. õy chớnh l kt qu ca chớnh sỏch khuyn
khớch u t v huy ng ni lc ca ng v Nh nc v iu ny cng cho thy
tim lc ca khu vc ngoi quc doanh cũn khỏ ln.
Khu vc kinh t t nhõn, ch yu l cỏc doanh nghip ó m rng cỏc hot
ng kinh doanh trong hu ht cỏc ngnh v lnh vc m phỏp lut khụng cm.
Kinh t t nhõn khụng cũn ch hot ng trong lnh vc nụng nghip, thng mi,
m ó m rng hot ng trong cỏc ngnh cụng nghip, dch v cao cp nh cụng
nghip sn xut t liu sn xut, ch bin, cụng ngh thụng tin, ngõn hng, ti
chớnh, bo him, t vn
1.3. S ln mnh v quy mụ lao ng v úng gúp trong vic gii quyt vic
lm
S lao ng lm vic trong khu vc kinh t t nhõn ngy cng tng v chim t
l ln trong tng s lao ng, c bit trong cỏc c s sn xut kinh doanh. Nm
2002, s lao ng thuc khu vc kinh t t nhõn l 9,616733 triu ngi, chim
Tiểu luận Kinh tế chính trị
7
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
hn 79,89% tng s lao ng. Theo s liu thng kờ, nm 2003 khu vc nh nc
cú 3,858 triu lao ng chim gn 10% lc lng lao ng xó hi, v theo ch
trng tinh gin biờn ch, ci cỏch hnh chớnh thỡ t l ny s cú xu hng gim.
Nh vy hn 90% lc lng lao ng ang lm vic trong khu vc t nhõn, do c
cu dõn s tr hng nm b xung trờn 1,5 triu lao ng mi, gn 6% t l tht
nghip thnh th v thi gian nụng nhn trờn 26% s to sc ộp ln i vi vn
to vic lm núi chung trong ú cú khu vc kinh t t nhõn.
Bng 2: S lng v quy mụ v lao ng ca cỏc khu vc kinh t ( tớnh n ngy
1-7-2002).
Loi hỡnh c s kinh doanh
S c s
(c s)
S lao ng
(ngi)
Bỡnh quõn lao
ng/1 c s
(ngi)
1. Doanh nghip 56.737 3.840.142 67,7
1.1.Doanh nghip cú vn trong
nc
54.723 3.244.126 59,3
-Doanh nghip nh nc 5.231 1.846.209 352,9
-Doanh nghip tp th 3.853 140.770 36,5
-Doanh nghip t nhõn 24.903 304.785 12,2
-Cụng ty hp danh 14 397 28,4
-Cụng ty trỏch nhim hu hn 18.733 722.187 38,6
-Cụng ty c phn 1.989 229.778 115,5
1.2. Doanh nghip cú vn u t
nc ngoi
2.014 596.575 295,9
2. C s sn xut kinh doanh 2.625.744 7.379.152 1,7
Ngun: Tng iu tra c s kinh t 2002,Thi bỏo Kinh t Vit Nam, Kinh t
Vit Nam & th gii 2002 2003.
Qua ú ta thy c úng gúp ln v quan trng ca khu vc kinh t t nhõn
trong vic to cụng n vic lm c bit l trong iu kin nc ta hin nay vn
lao ng v vic lm ang l vn kinh t xó hi cp bỏch. So sỏnh v sc
u t cho mt ch lm doanh nghip t nhõn l 35 triu VND; cụng ty trỏch
nhim hu hn l 45 triu VND v doanh nghip nh nc l 87,5 triu VND
Tiểu luận Kinh tế chính trị
8
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
chng t u th tng i trong to vic lm khu vc kinh t t nhõn. Cỏc doanh
nghip v h kinh doanh cỏ th ( phi nụng nghip ) ó s dng khong 16% lc
lng lao ng xó hi vi khong hn 6 triu ngi. Hu ht cỏc doanh nghip
cng gúp phn ch yu o to v nõng cao tay ngh cho ngi lao ng v phỏt
trin ngun nhõn lc. Mt b phn ln lao ng nụng nghip ó c thu hỳt vo
cỏc doanh nghip v thớch ng vi phng thc sn xut cụng nghip. S phỏt
trin cu kinh t t nhõn khụng ch gúp phn to vic lm, m cũn cú tỏc dng thỳc
y nhanh s chuyn dch c cu lao ng, vn ang rt mt cõn i nc ta hin
nay.
1.4. Khu vc kinh t t nhõn ó úng gúp quan trng vo GDP v thỳc y tng
trng kinh t.
Khu vc kinh t 1996 1998 2000 2002
Chung:
Nh nc
T nhõn
100
39,9
60,1
100
40,0
60,0
100
38,5
61,5
100
38,3
61,7
1.Nụng nghip:
1.1. Nh nc
1.2. T nhõn
27,8
1,3
26,5
25,8
1,1
24,7
24,5
1,0
23,6
23,0
0,9
22,1
2.Cụng nghip v xõy dng c bn
2.1. Nh nc
2.2. T nhõn
29,7
14,4
15,3
32,5
15,4
17,1
36,7
16,4
20,3
38,5
17,1
21,4
3.Dch v
3.1. Nh nc
3.2. T nhõn
42,5
24,3
18,3
41,7
23,5
18,2
38,7
21,2
16,7
38,5
20,3
18,2
Biu: úng gúp ca kinh t t nhõn trong GDP Vit Nam
Ngun: IMF: country report No 03/327. December 2003.
Cỏc s liu biu trờn ó phn ỏnh t trng úng gúp trong GDP ca kinh t t
nhõn v s bin ng trong thi kỡ 1998-2002, v cú th so sỏnh tng i vi khu
vc nh nc. T l úng gúp ca khu vc kinh t t nhõn mc 60% GDP, trong
ú khu vc nụng nghip cú t l úng gúp cao nht, trờn 90% sau ú n khu vc
cụng nghip v xõy dng c bn (trờn 55%) v cui cựng l dch v (khong 48%).
Tiểu luận Kinh tế chính trị
9
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
Trong nhng nm gn õy, khu vc kinh t t nhõn cú tc tng trng rt
nhanh, gúp phn ỏng k vo s tng trng kinh t ca t nc. Trong 4 nm
(2000- 2003), tc tng trng kinh t ca khu vc kinh t t nhõn trong cụng
nghip t mc 20 %/ nm
3
. Trong nụng nghip, khu vc kinh t t nhõn ó cú
úng gúp ỏng k trong trng trt, chn nuụi v c bit l trong cỏc ngnh ch
bin, xut khu. Nh s phỏt trin ca khu vc kinh t t nhõn, c cu kinh t nụng
nghip ó cú s chuyn dch quan trng theo hng sn xut hng hoỏ, y nhanh
quỏ trỡnh cụng nghip hoỏ, hin i hoỏ nụng nghip, nụng thụn.
1.5. úng gúp v xut khu
Theo s liu thng kờ ca B Thng mi, n nm 2002, khu vc kinh t t
nhõn trong nc úng gúp khong 48% tng kim ngch xut khu ca Vit Nam.
Kinh t t nhõn l ngun lc ch yu phỏt trin cỏc mt hng mi, m rng th
trng xut khu. Mt s doanh nghip ó vn lờn chim lnh th trng xut
khu v mt s mt hng quan trng. mt s a phng, kinh t t nhõn l khu
vc úng gúp ch yu v xut khu (H Giang: 60%, Bỡnh Thun: 45%, Qung
Ngói: 34%).
1.6. úng gúp vo ngõn sỏch nh nc
úng gúp ca cỏc doanh nghip dõn doanh vo ngõn sỏch nh nc ang cú xu
hng tng nhanh, t khong 6,4% nm 2001 lờn hn 7% nm 2002
4
. Thu t thu
cụng thng nghip v dch v ngoi quc doanh nm 2002 t 103,6% k hoch
v tng 13% so vi nm 2001. Ngoi ra, khu vc kinh t t nhõn cũn gúp phn
tng ngun thu ngõn sỏch t thu mụn bi, VAT trong nhp khu v cỏc khon phớ
khỏc.
1.7. úng gúp trong vic to mụi trng kinh doanh
Khu vc kinh t t nhõn gúp phn quan trng to mụi trng kinh doanh, thỳc
y phỏt trin c ch kinh t th trng nh hng xó hi ch ngha, y nhanh
tin trỡnh hi nhp kinh t quc t, xoỏ úi gim nghốo.
2. Mt s hn ch ca khu vc kinh t t nhõn
Mt l,hu ht cỏc doanh nghip thuc khu vc kinh t t nhõn nc ta mi
c thnh lp, hn 90% l doanh nghip quy mụ va v nh, kinh nghim v
nng lc cnh tranh thp nờn d b tn thng.
3.Thi bỏo Kinh t Vit Nam, ngy 29 9 2003
Tiểu luận Kinh tế chính trị
10
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
4. Ch tớnh úng gúp trc tip thụng qua thu thu nhp doanh nghip. Nm 2002, khu vc cú vn u
t nc ngoi úng gúp 6%; doanh nghip nh nc: 23.4% trong tng thu ngõn sỏch.
Hai l,khu vc kinh t t nhõn nc ta nhỡn chung nng lc cnh tranh thp,
trỡnh cụng ngh v nng lc qun lý kộm.
Ba l, cỏc doanh nghip t nhõn mi ch yu tp trung kinh doanh trong cỏc
ngnh thng mi v dch v s cp. S lng doanh nghip trong cỏc ngnh cụng
nghip ch bin v dch v cao cp cũn rt ớt.
Bn l,kinh t t nhõn, nht l cỏc doanh nghip mi tp trung phỏt trin mt
s thnh ph ln. Trong khi ú, nhiu vựng nụng thụn, min nỳi hu nh cú rt
ớt cỏc doanh nghip thuc khu vc kinh t t nhõn.
Nm l, nhiu n v kinh t t nhõn cha thc hin tt nhng quy nh ca
phỏp lut v lao ng, hp ng lao ng, ch bo him, tin lng, tin cụng,
bo h lao ng, gi lm vic i vi ngi lao ng
Sỏu l, mt s doanh nghip, h kinh doanh cỏ th vi phm phỏp lut, trn lu
thu, kinh doanh trỏi phộp, cha thc hin ỳng Lut doanh nghip v cỏc quy
nh v ng kớ kinh doanh.
By l, qun tr ni b ca nhiu doanh nghip cũn yu kộm, bt cp nh: thiu
chin lc v k hoch kinh doanh, cha thc hin y ch bỏo cỏo ti chớnh
theo quy nh.
3. Nhng ro cn i vi s phỏt trin ca kinh t t nhõn
Khu vc kinh t t nhõn cú nhng c hi phỏt trin khỏ tt trong iu kin hin
nay, trc ht do nhng chớnh sỏch i mi ca ng v nh nc ó cú hiu lc
v c th ch hoỏ, trong ú cú vic thụng qua Lut doanh nghip nm 1999 v
thay i mt lot quy nh cú liờn quan nhm to mụi trng thụng thoỏng hn cho
doanh nghip khu vc t nhõn. Tuy nhiờn, mt s yu t vn cũn l tr ngi trong
s phỏt trin ca khu vc ny. Cỏc yu t ú cú th chia lm hai nhúm: cỏc yu t
bờn ngoi v cỏc yu t xut phỏt t bn thõn khu vc kinh t t nhõn.
3.1 Cỏc yu t bờn ngoi .
- Mt b phn cỏn b, cụng chc v d lun xó hi cha thc s cú cỏch nhỡn
ng thun v vai trũ, v trớ ca kinh t t nhõn cng nh cỏc doanh nhõn trong nn
kinh t th trng nh hng xó hi ch ngha nc ta.
- Mt s t chc kinh t vn phõn bit i x i vi khu vc kinh t t nhõn.
Nhiu doanh nghip thuc khu vc ny rt khú tip cn ngun tớn dng ngõn hng
Tiểu luận Kinh tế chính trị
11
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
hay s dng hỡnh thc thuờ ti chớnh huy ng vn do nhiu ngõn hng cho rng
cỏc doanh nghip ú khụng tin cy trờn c s nhng tiờu chun l m,
ch yu l da vo cm tớnh cỏ nhõn.
- H thng hnh chớnh cũn to nhiu ro cn i vi doanh nghip khu vc t
nhõn. Doanh nghip dõn doanh cũn than phin v cỏch nhỡn phõn bit i x vi
kinh t t nhõn vn cũn dai dng, mt s th ch tin hu bt nht, lm cho doanh
nghip dõn doanh khụng tớnh c k hoch lm n lõu di, cha thc s yờn tõm
khi u t ln, nht l nhng th tc hnh chớnh phin h m c quan chc nng
by v thờm gõy tn kộm v thi gian v tin bc, l thi c kinh doanh
5
.
3.2 Cỏc yu t v phớa doanh nghip.
Bn thõn khu vc kinh t t nhõn cng to ra nhng cn tr cho chớnh s phỏt
trin ca mỡnh. Nhng yu t chớnh ú l:
- Cha to lp c danh ting cho doanh nghip v sn phm ca mỡnh. Thc
ra, nhng nh kin ca mt b phn cng ng li do chớnh mt s doanh nghip
t nhõn gõy nờn vỡ ó tung ra th trng sn phm kộm cht lng hoc cht lng
khụng n nh, lm n kiu chp git,ỏnh qu, vỡ vy ó to ra tõm lý khụng lõu
bn i vi khỏch hng v bn hng trong kinh doanh. Bờn cnh nhng doanh
nhõn lm n theo quan im lõu di, gi ch tớn, mt s ngi vn suy ngh theo
kiu sn xut nh, hi sinh nhng quan h lõu di chy theo li ớch trc mt.
Rt ớt doanh nghip xõy dng chin lc thng hiu hoc xõy dng chớnh sỏch
to lp v phỏt trin thng hiu.
- Trỡnh qun lớ, kinh doanh cũn hn ch do khụng c o to c bn, ch
yu va lm va hc. Trong iu kin nh vy nhiu doanh nghip thuc khu vc
kinh t t nhõn ch cú th kinh doanh nh, khụng th m rng phm vi hot ng
hoc khú thit lp quan h vi cỏc i tỏc lm n bi bn.
- Cha cú quan h liờn kt cht ch gia cỏc doanh nghip khu vc t nhõn vi
nhau v vi cỏc doanh nghip khỏc, do ú hn ch sc mnh ca khu vc ny.
Tiểu luận Kinh tế chính trị
12
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
5.V Quc Tun: Kinh t dõn doanh: Vn hi mi, Thi bỏo Kinh t Vit Nam, ,ngy 17-1-2004, tr.15
IV. .Mt s gii phỏp c bn nhm thỳc y s phỏt trin ca kinh t t
nhõn
Trc ht, cn to lp mụi trng kinh doanh thun li cho kinh t t nhõn
phỏt trin. Tuyờn truyn, ph bin rng rói quan im, ng li, ch trng,
chớnh sỏch ca ng, Nh nc v phỏt trin kinh t t nhõn. Trong chin lc,
quy hoch phỏt trin nn kinh t quc dõn, cng nh tng ngnh, tng a phng
cn xỏc nh rừ hng phỏt trin ca cỏc thnh phn kinh t, trong ú chỳ trng ti
kinh t t nhõn. Gn lin vi chin lc, quy hoch y cn cú chớnh sỏch, c ch
kốm theo to ng lc hoc cú bin phỏp h tr, khuyn khớch theo hng phỏt
trin ó nh. Ngoi ra, cng cn xõy dng v hon thin ng b Lut phỏp,
chớnh sỏch bo m tớnh nht quỏn v n nh.
Th hai, phi to lp s bỡnh ng thc s gia kinh t t nhõn vi cỏc thnh
phn kinh t khỏc cỏc doanh nghip thuc mi thnh phn kinh t cú mụi trng
cnh tranh lnh mnh.
Th ba, thỳc y nhanh vic hỡnh thnh cỏc loi th trng, nht l th trng
bt ng sn, th trng vn, th trng lao ng, th trng khoa hc cụng ngh.
i lin vi cỏc loi th trng l c ch, chớnh sỏch cỏc th trng hot ng
ng b. Xõy dng v thc hin chớnh sỏch ti chớnh, tớn dng bỡnh ng gia cỏc
doanh nghip thuc mi thnh phn kinh t, bo m kinh t t nhõn d dng
tip cn v c hng cỏc u ói ca Nh nc dnh cho khu vc ny.
Th t, cn cú chớnh sỏch h tr v cung cp cỏc thụng tin th trng, xỳc tin
thng mi, ng kớ thng hiu hng hoỏ, o to, bi dng cho ch doanh
nghip t nhõn i ng doanh nhõn ca t nc cng ln mnh c v kin thc
phỏp lut ln k nng qun lý ỏp ng c cỏc yờu cu ca hi nhp kinh t
quc t v khu vc.
Th nm, cn thay i cỏch ngh, cỏch nhỡn, xoỏ b mc cm ca xó hi i vi
khu vc kinh t t nhõn, trc ht l trong nhn thc ca chớnh i ng cụng chc
nh nc.
Th sỏu, cn tng cng nng lc ni ti ca khu vc kinh t t nhõn.
- Trong lnh vc ti chớnh k toỏn: nhm tng tim lc ti chớnh, ngoi ngun
vn truyn thng cn chỳ trng n cỏc qu u t mo him, n cụng ty cho thuờ
ti chớnh, th trng chng khoỏn cú th huy ng s dng ti a mi ngun
Tiểu luận Kinh tế chính trị
13
Họ và tên : Nguyễn Hải Yến
Lớp : Quản trị kinh doanh tổng hợp K40
vn. Bờn cnh ú cú th phn u iu kin phỏt hnh trỏi phiu, c phiu, liờn
kt vi h kinh doanh cỏ th di hai hỡnh thc liờn kt theo thi gian hp ng v
liờn doanh (qua gúp vn ) hoc a h kinh doanh cỏ th tr thnh thnh viờn
chớnh thc ca doanh nghip trong lu thụng. Cỏc giỏm c doanh nghip t nhõn
v ch h kinh doanh cỏ th cn nm trc tip v ti chớnh, thc hin chc nng
giỏm c bng ng tin i vi hot ng ca doanh nghip.
- Trong lnh vc sn xut. Trong lnh vc ny cn c gng ti a nm bt cỏc
quy lut cung cu bng kinh nghim ó cú v cú th hc c, tớnh c nhm a
ra mt k hoch sn xut hp lý nht. c bit, phi chỳ ý tớn hiu giỏ c - nột c
trng c bn ca c ch th trng - thụng qua ú nm bt th trng. Doanh
nghip cn tng sc mnh cnh tranh theo hng h giỏ thnh chi phớ sn xut cỏ
bit. Theo ú, vic ci tin, nõng cao thit b mỏy múc l iu ht sc quan trng.
- Bờn cnh ú trong lnh vc marketing cn cú nhng gii phỏp ng b:
+ Cn c bit chỳ trng xõy dng thng hiu, nhón mỏc hng hoỏ.
+ Phỏt huy hỡnh thc qung cỏo mt cỏch hiu qu
+ Nõng cao vai trũ ca cụng c tin hc trong tỡm kim th trng, tng bc
tip cn thng mi in t.
+ Cỏc doanh nghip t nhõn nờn cú chớnh sỏch v th trng, phi chỳ ý c th
trng trong nc v ngoi nc.
+ lm tt thng mi quc t, bờn cnh vic tỡm tũi trung tõm t vn,
cụng ty mụi gii thng mi, cỏc doanh nghip t nhõn cn phi tip xỳc trc tip
vi cỏc c quan t vn kinh doanh ca chớnh ph v phỏt trin th trng ngoi
nc.
+ Phi phỏt trin v hon thin dch v h tr tiờu th sn phm thụng qua b
phn t vn khỏch hng hoc b phn chm súc khỏch hng hay dch v sau bỏn
hng mt cỏch tt hn.
-V qun tr nhõn s: phi c coi l nhim v trung tõm, thng xuyờn.
t hiu qu, cn phi cú k hoch hp lý t khõu phõn tớch n tuyn dng, bi
dng v s dng. Bờn cnh ú cn nõng cao kh nng s dng cụng c tin hc
trong qun tr nhõn s.
Tiểu luận Kinh tế chính trị
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét