chế biến cộng các chi phí gia công, chế biến và chi phí vận chuyển, bốc dỡ (nếu
có).
- Đối với vật liệu thuê ngoài gia công chế biến giá thực tế gồm: Trị giá thực
tế của vật liệu, công cụ dụng cụ xuất thuê ngoài gia công chế biến cộng với các
chi phí vận chuyển, bốc dỡ đến nơi thuê chế biến về Doanh nghiệp cộng số tiền
phải trả cho ngời nhận gia công chế biến.
- Trờng hợp Doanh nghiệp nhận vốn góp vốn liên doanh của các đơn vị
khác bằng vật liệu thì giá thực tế là giá do hội đồng liên doanh thống nhất định
giá. Cộng với chi phí khác (nếu có)
- Phế liệu thu hồi nhập kho: Trị giá thực tế nhập kho chính là giá ớc tính
thực tế có thể bán đợc.
- Đối với vật liệu đợc tặng thởng: thì giá thực tế tính theo giá thị trờng tơng
đơng. Cộng chi phí liên quan đến việc tiếp nhận
1.1.2 - Giá thực tế xuất kho.
Vật liệu đợc thu mua nhập kho thờng xuyên từ nhiều nguồn khác nhau, do
vậy giá thực tế của từng lần, đợt nhập kho không hoàn toàn giống nhau. Đặc biệt,
đối với các Doanh nghiệp thuộc đối tợng nộp thuế GTGT theo phơng pháp khấu
trừ thuế hay theo phơng pháp trực tiếp trên GTGT và các Doanh nghiệp không
thuộc đối tợng chịu thuế GTGT thì giá thực tế của vật liệu thực tế nhập kho lại
càng có sự khác nhau trong từng lần nhập. Vì thế mỗi khi xuất kho, kế toán phải
tính toán xác định đợc giá thực tế xuất kho cho các nhu cầu, đối tợng sử dụng
khác nhau theo phơng pháp tính giá thực tế xuất kho đã đăng ký áp dụng và phải
đảm bảo tính nhất quán trong niên độ kế toán. Để tính giá thực tế của NVL xuất
kho có thể áp dụng một trong những phơng pháp sau:
a>Tính theo giá phơng pháp đơn vị bình quân: theo phơng pháp này, giá
thực tế vật liệu xuất dùng trong kỳ đợc tính trên cơ sở số lợng vật liệu xuất kho và
đơn giá thực tế, vật liệu tồn đầu kỳ.
5
= ì
+)Bình quân cuối kỳ trớc :
=
Điều kiện áp dụng:
- Chỉ phản ánh kịp thời tình hình xuất vật liệu trong kỳ mà không đề cập
đến giá NVL biến động trong kỳ nên độ chính xác không cao
+) Bình quân sau mỗi lần nhập:
=
Điều kiện áp dụng:
- Có độ chính xác cao
- Không thích hợp với các doanh nghiệp có nhiều loại hàng và thờng xuyên
xuất dùng
Trong đó giá đơn vị bình quân đợc tính theo 1 trong 3 dạng sau:
+) Tính theo giá thực tế bình quân gia quyền: theo phơng pháp này giá
thực tế vật liệu xuất kho đợc căn cứ vào số lợng xuất kho trong kỳ và đơn giá thực
tế bình quân để tính.
= ì
Trong đó: +
=
Phơng pháp này dùng để tính toán giá vốn vật liệu xuất kho cho từng loại
vật liệu. Điều kiện áp dụng:
+ Đơn vị chỉ dùng một loại giá thực tế để ghi sổ
6
Đơn giá thực tế
bình quân
Giá thực tế tồn kho
đầu kỳ
Giá thực tế vật
liệu xuất trong
kỳ
Số lợng vật liệu
xuất dùng trong
kỳ
Đơn vị bình
quân
Giá thực tế vật
liệu xuất trong
kỳ
Số lợng vật liệu
xuất trong kỳ
Đơn vị bình
quân
Trị giá thực tế VL
nhập trong kỳ
Số lợng VL tồn kho
đầu kỳ
Số lợng VL nhập kho
trong kỳ
+ Theo dõi đợc số lợng và giá trị của từng thứ vật liệu nhập, xuất kho.
c>Tính theo giá nhập trớc xuất trớc (FIFO)
Theo phơng pháp này ta phải xác định đợc đơn giá thực tế nhập kho của
từng lần nhập và giả thiết tài sản nào nhập trớc thì xuất trớc, hàng nào nhập sau thì
xuất sau. Sau đó căn cứ vào số lợng xuất kho để tính ra giá thực tế xuất kho theo
nguyên tắc: tính theo đơn giá thực tế nhập trớc đối với lợng xuất kho đối với lần
nhập trớc, số còn lại đợc tính theo đơn giá thực tế lần nhập tiếp theo. Nh vậy, giá
thực tế của vật liệu tồn cuối kỳ chính là giá thực tế của vật liệu nhập kho thuộc các
lần mua vào sau cùng.
Điều kiện áp dụng:
+ Chỉ dùng phơng pháp này để theo dõi chi tiết về số lợng và đơn giá của
từng lần nhập - xuất kho.
+ Khi giá vật liệu trên thị trờng có biến động chỉ dùng giá thực tế để ghi vào
sổ.
d>Tính theo giá thực tế nhập sau xuất trớc (LIFO)
Theo phơng pháp này những vật liệu nhập kho sau thì xuất trớc và khi tính
toán mua thực tế của vật liệu xuất kho theo nguyên tắc: tính theo đơn giá thực tế
của lần nhập sau cùng đối với số lợng xuất kho thuộc lần nhập sau cùng, số còn lại
đợc tính theo đơn giá thực tế của các lần nhập trớc đó. Nh vậy, giá thực tế của vật
liệu tồn kho cuối kỳ lại là giá thực tế vật liệu thuộc các lần nhập đầu kỳ.
Điều kiện áp dụng: giống nh phơng pháp nhập trớc - xuất trớc.
e>Tính theo giá thực tế đích danh:
Phơng pháp này thờng đợc áp dụng đối với các vật liệu có giá trị cao, các
loại vật liệu đặc chủng. Giá thực tế vật liệu xuất kho đợc căn cứ vào số lợng xuất
kho và đơn giá nhập kho (mua) thực tế của từng hàng, từng lần nhập từng lô hàng
7
và số lợng xuất kho theo từng lần nhập. Hay nói cách khác, vật liệu nhập kho theo
giá nào thì khi xuất kho ghi theo giá đấy.
Điều kiện áp dụng:
- Theo dõi chi tiết về số lợng và đơn giá của từng lần nhập - xuất theo từng
hoá đơn mua riêng biệt.
- Đơn vị chỉ dùng một loại giá thực tế ghi sổ
- Trong quá trình bảo quản ở kho thì phân biệt theo từng lô hàng nhập -
xuất.
f) Phơng pháp tính theo giá mua lần cuối:
Điều kiện áp dụng trong các doanh nghiệp có nhiều chủng loại hàng, mẫu
mã khác nhau, giá trị thấp thờng xuyên xuất kho. Phơng pháp này có u điểm là
đơn giản, dễ làm nhng độ chính xác lại không cao
= + -
Trong đó:
= x
2.2 - Đánh giá vật liệu theo giá hạch toán.
Do NVL có nhiều loại, thờng tăng giảm trong quá trình sản xuất, mà yêu
cầu của công tác kế toán NVL phải phản ánh kịp thời tình hình biến động và số
liệu có của NVL nên trong công tác hạch toán NVL có thể sử dụng giá hạch toán
để hạch toán tình hình nhập xuất NVL hàng ngày.
Khi áp dụng phơng pháp này toàn bộ vật liệu biến động trong kỳ đợc tính
theo giá hạch toán (giá kế toán hay một loại giá ổn định trong kỳ). Hàng ngày kế
toán sử dụng giá hạch toán để ghi sổ chi tiết giá trị vật liệu nhập xuất. Cuối kỳ
phải tính toán để xác định giá trị vật liệu xuất dùng trong kỳ theo các đối tợng
theo giá mua thực tế bằng cách xác định hệ số giá giữa giá mua thực tế và giá mua
hạch toán của vật liệu luân chuyển trong kỳ.
8
- Trớc hết phải xác định hệ số giữa thực tế và giá hạch toán của vật liệu
+
=
+
- Sau đó tính giá thực tế của hàng xuất kho trong kỳ, căn cứ vào giá hạch
toán xuất kho và hệ số giá.
= ì
Phơng pháp này sử dụng trong điều kiện:
- Doanh nghiệp dùng hai loại giá thực tế và giá hạch toán.
- Doanh nghiệp không theo dõi đợc về số lợng vật liệu.
- Tính theo loại nhóm vật liệu.
2 - Nhiệm vụ của kế toán NVL.
2.1 - Yêu cầu quản lý NVL.
Vật liệu là tài sản dự trữ sản xuất kinh doanh thuộc tài sản lu động, thờng
xuyên biến động. Để hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra bình thờng, các
Doanh nghiệp sản xuất phải thờng xuyên mua NVL và xuất dùng cho sản xuất.
Mỗi loại sản phẩm sản xuất đợc sử dụng từ nhiều thứ, nhiều loại vật liệu khác
nhau, đợc nhập về từ nhiều nguồn và giá cả của vật liệu thờng xuyên biến động
trên thị trờng. Bởi vậy để tăng cờng công tác quản lý, vật liệu phải đợc theo dõi
chặt chẽ tất cả các khâu từ khâu thu mua bảo quản, sử dụng tới khâu dự trữ. Trong
quá trình này nếu quản lý không tốt sẽ ảnh hởng đến chất lợng, giá trị sản phẩm
sản xuất ra. Do đó yêu cầu quản lý công tác NVL đợc thể hiện ở một số điểm sau:
9
Hệ số
giá
Giá thực tế VL tồn đầu
kỳ
Tổng giá thực tế VL nhập
trong kỳ
Giá VL tồn đầu kỳ
hạch toán
Tổng giá hạch toán VL
nhập trong kỳ
Hệ số giá
Giá hạch toán VL xuất
kho trong kỳ
Giá thực tế VL xuất kho
trongkỳ
Trong khâu thu mua: Đòi hỏi phải quản lý về khối lợng, chất lợng, quy
cách, chủng loại, giá mua và chi phí thu mua cũng nh kế hoạch mua theo đúng
tiến độ, thời gian phù hợp với kế hoạch sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp.
Trong khâu bảo quản: Để tránh mất mát, h hỏng, hao hụt, đảm bảo an toàn
vật liệu, thì việc tổ chức tốt kho tàng, bến bãi, thực hiện đúng chế độ quản lý đối
với từng loại vật liệu cũng ảnh hởng không nhỏ tới quá trình sản xuất và kết quả
sản xuất kinh doanh.
Trong khâu sử dụng: Đòi hỏi phải thực hiện sử dụng hợp lý, tiết kiệm trên
cở sở các định mức, dự toán chi phí nhằm hạ thấp mức tiêu hao vật liệu trong giá
thành sản phẩm, tăng thu nhập, tích luỹ cho Doanh nghiệp. Vì vậy, trong khâu này
cần tổ chức tốt việc ghi chép, phản ánh tình hình xuất dùng và sử dụng vật liệu
trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh.
Trong khâu dự trữ: Doanh nghiệp phải xác định đợc mức dự trữ tối đa, tối
thiểu cho từng loại vật liệu để đảm bảo quá trình sản xuất kinh doanh đợc bình th-
ờng, không bị ngng trệ, gián đoạn do việc cung ứng không kịp thời hoặc gây tình
trạng ứ đọng vốn do dự trữ quá nhiều.
Tóm lại vật liệu là yếu tố đầu tiên trong quá trình tạo ra sản phẩm. Muốn
sản phẩm đạt tiêu chuẩn, chất lợng cao và đạt đợc uy tín trên thị trờng nhất thiết
phải tổ chức việc quản lý vật liệu. Đây là một trong những nội dung quan trọng
của công tác quản lý tài sản ở Doanh nghiệp.
2.2 - Nhiệm vụ của kế toán NVL.
Khi tiến hành công tác kế toán NVL trong Doanh nghiệp sản xuất và xây
dựng cơ bản kế toán cần thiết phải thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Thực hiện việc đánh giá phân loại vật liệu phù hợp với nguyên tắc, yêu cầu
quản lý thống nhất của Nhà nớc và yêu cầu quản trị của Doanh nghiệp.
- Tổ chức hệ thống chứng từ, tài khoản kế toán tổng hợp với phơng pháp kế
toán hàng tồn kho áp dụng trong Doanh nghiệp để ghi chép, phân loại tổng hợp số
10
liệu về tình hình hiện có và sự biến động tăng giảm của vật liệu trong quá trình
hoạt động sản xuất kinh doanh, cung cấp số liệu kịp thời để tổng hợp chi phí sản
xuất và tính giá thành sản phẩm.
- Tham gia vào việc phân tích đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch mua,
tình hình thanh toán với ngời bán, ngời cung cấp và tình hình sử dụng vật liệu
trong quá trình sản xuất kinh doanh.
Iii kế toán chi tiết vật liệu.
1. Chứng từ sử dụng.
Để đáp ứng nhu cầu quản lý Doanh nghiệp, kế toán chi tiết vật liệu phải đợc
thực hiện theo từng kho, từng loại, nhóm vật liệu và đợc tiến hành đồng thời ở
kkho và phòng kế toán trên cùng một cơ sở chứng từ.
Theo chế độ chứng từ kế toán quy định van hành theo QĐ1141/TC/CĐKT
ngày 1 tháng 1 năm 1995 của Bộ trởng Bộ tài chính và QĐ 885 ngày 16 tháng 7
năm 1998 của Bộ tài chính, các chứng từ kế toán vật liệu Công ty sử dụng bao
gồm:
- Phiếu nhập kho (mẫu số 01- VT)
- Phiếu xuất kho (mẫu số 02 VT)
- Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ (mẫu số 03 VT)
- Phiếu xuất vật t theo hạn mức (mẫu số 04 VT)
- Biên bản kiểm nghiệm (mẫu số 05 VT)
- Phiếu báo vật t còn lại cuối kỳ (mẫu số 07 VT)
- Biên bản kiểm kê vật t (mẫu số 08 VT)
- Chứng từ, hoá đơn thuế GTGT (mẫu 01 GTGT 3LL)
11
Bên cạnh đó, tuỳ thuộc vào đặc điểm, tình hình cụ thể của từng Doanh
nghiệp thuộc các lĩnh vực hoạt động, thành phần kinh tế khác nhau mà kế toán sử
dụng các chứng từ khác nhau.
Đối với các chứng từ kế toán thống nhất, bắt buộc phải đợc lập kịp thời, đầy
đủ theo đúng quy định về mẫu biểu, nội dung phơng pháp lập và phải đợc tổ chức
luân chuyển theo trình tự thời gian do Kế toán trởng quy định, phục vụ cho việc
ghi chép kế toán tổng hợp và các bộ phận liên quan. Đồng thời ngời lập chứng từ
phải chịu trách nhiệm về tính hợp lý, hợp pháp của chứng từ về nghiệp vụ kinh tế
phát sinh.
2- Sổ kế toán chi tiết vật liệu.
Để hạch toán chi tiết vật liệu, tuỳ thuộc vào phơng pháp kế toán áp dụng
trong Doanh nghiệp mà sử dụng các sổ thẻ chi tiết sau:
- Sổ (thẻ) kho (theo mẫu số 06 VT).
- Sổ (thẻ) kế toán chi tiết vật liệu, công cụ dụng cụ.
- Sổ đối chiếu luân chuyển.
- Sổ số d.
Sổ (thẻ) kho đợc sử dụng để theo dõi số lợng nhập xuất tồn kho của từng
loại vật liệu theo từng kho. Thẻ kho do phòng kế toán lập và ghi các chỉ tiêu đó là:
tên, nhãn hiệu quy cách, đơn vị tính, mã số vật liệu, sau đó giao cho thủ kho để
hạch toán nghiệp vụ ở kho, không phân biệt hạch toán chi tiết vật liệu theo phơng
pháp nào.
ở phòng kế toán tuỳ theo từng phơng pháp kế toán chi tiết vật liệu mà sử
dụng sổ (thẻ) kế toán chi tiết, sổ đối chiếu luân chuyển, sổ số d để hạch toán nhập
xuất tồn kho về mặt số lợng và giá trị.
12
Ngoài các sổ kế toán chi tiết nêu trên các Doanh nghiệp còn có thể mở thêm
các bảng kê nhập, bảng kê xuất, bảng kê luỹ kế tổng hợp nhập xuất tồn kho vật t
phục vụ cho hạch toán của đơn vị mình.
3. Các phơng pháp kế toán chi tiết vật liệu.
Việc ghi chép phản ánh của thủ kho và kế toán cũng nh kiểm tra đối chiếu
số liệu giữa hạch toán nghiệp vụ kho và ở phòng kế toán đợc tiến hành theo một
trong các phơng pháp sau:
- Phơng pháp ghi thẻ song song.
- Phơng pháp sổ đối chiếu luân chuyển.
- Phơng pháp sổ số d.
Tuỳ theo điều kiện cụ thể mà đơn vị chọn một trong ba phơng pháp trên để
hạch toán chi tiết vật liệu, công cụ dụng cụ.
3.1 - Phơng pháp thẻ song song.
* Nguyên tắc hạch toán:
- ở kho: việc ghi chép tình hình nhập xuất tồn kho hàng ngày do thủ kho
tiến hành trên thẻ kho và chỉ ghi theo chỉ tiêu số lợng.
- ở phòng kế toán: kế toán sử dụng sổ kế toán chi tiết vật t để ghi chép tình
hình nhập xuất kho theo cả hai chỉ tiêu số lợng và giá trị. Về cơ bản sổ kế toán chi
tiết vật t có kết cấu giống nh thẻ kho nhng có thêm cột giá trị.
* Trình tự ghi chép:
- ở kho: khi nhận đợc các chứng từ nhập xuất vật liệu, công cụ dụng cụ thủ
kho phải kiểm tra tình hợp lý hợp pháp của chứng từ rồi tiến hành ghi chép sổ thực
nhập, thực xuất vào chứng từ và vào thẻ kho. Cuối ngày thủ kho tình ra số tồn kho
ghi luôn vào thẻ kho. Định kỳ thủ kho gửi về phòng kế toán hoặc kế toán xuống
tận kho nhận chứng từ (các chứng từ nhập xuất vật t đã đợc phân loại).
13
Thủ kho phải thờng xuyên đối chiếu số tồn kho với số vật liệu thực tế tồn
kho, thờng xuyên đối chiếu số d vật liệu với định mức dự trữ vật liệu và cung cấp
tình hình này cho bộ phận quản lý vật liệu đợc biết để có quyết định xử lý.
- ở phòng kế toán: phòng kế toán mở sổ (thẻ) chi tiết vật liệu có kết cấu
giống nh thẻ kho nhng thêm các cột để theo dõi cả chỉ tiêu giá trị. Khi nhận đợc
chứng từ nhập xuất do thủ kho gửi lên, kế toán vật liệu phải kiểm tra chứng từ, ghi
đơn giá và tính thành tiền trên các chứng từ nhập xuất kho vật liệu sau đó ghi vào
sổ (thẻ) hoặc sổ chi tiết vật liệu liên quan.
Cuối tháng kế toán vật liệu cộng sổ (thẻ) chi tiết để tính ra tổng số nhập
xuất tồn kho của từng thứ vật liệu đối chiếu với sổ (thẻ) kho của thủ kho. Ngoài ra
để có số liệu đối chiếu với kế toán tổng hợp thì cần phải tổng hợp số liệu kế toán
chi tiết từ các sổ chi tiết vào bảng tổng hợp nhập xuất tồn theo từng nhóm, từng
loại vật t.
Có thể khái quát nội dung trình tự hạch toán chi tiết vật liệu theo phơng
pháp thẻ song song bằng sơ đồ sau:
Ghi hàng ngày.
Ghi cuối ngày.
Đối chiếu kiểm tra.
14
Thẻ kho
Chứng từ nhập Chứng từ xuất
Sổ (thẻ) kế toán chi tiết
Bảng kê tổng hợp nhập
xuất tồn kho
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét