Giải pháp hoàn thiện qui trình nhập khẩu thiết bị toàn bộ ở Công ty XNK thiết bị toàn bộ và kỹ thuật

LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Giải pháp hoàn thiện qui trình nhập khẩu thiết bị toàn bộ ở Công ty XNK thiết bị toàn bộ và kỹ thuật": http://123doc.vn/document/557344-giai-phap-hoan-thien-qui-trinh-nhap-khau-thiet-bi-toan-bo-o-cong-ty-xnk-thiet-bi-toan-bo-va-ky-thuat.htm

Khoa Thơng mại
nhiên, điều đáng lu ý ở đây là đối với một doanh nghiệp muốn đợc phép kinh
doanh xuất nhập khẩu mặt hàng này thì trong những văn bản ban hành sau thông t
04/TM-ĐT nh đã kể trên lại cha đợc qui định cụ thể, trong các danh mục ngành
hàng mà doanh nghiệp đăng ký kinh doanh xuất nhập khẩu lại không có tên của
ngành hàng" thiết bị toàn bộ. Do vậy, trong thực tế, hiện nay các doanh nghiệp
muốn kinh doanh xuất nhập khẩu thiết bị toàn bộ vẫn áp dụng các qui định của
thông t 04/TM-ĐT. Bản thân giấy phép kinh doanh xuất nhập khẩu của Công ty
xuất nhập khẩu thiết bị toàn bộ và kỹ thuật cũng đợc cấp dựa theo giấy phép cũ mà
Bộ thơng mại đã cấp cho tiền thân là Tổng công ty xuất nhập khẩu thiết bị toàn bộ
và kỹ thuật trớc đó, chứ còn nếu áp dụng theo các qui định của Nghị định 33-CP
hay Nghị định 57/1998/NĐ-CP thì khó có thể cấp giấy phép kinh doanh xuất nhập
khẩu đối với ngành hàng thiết bị toàn bộ cho công ty.
2.2. Các phơng thức nhập khẩu thiết bị toàn bộ.
Nếu nh thực hiện hợp đồng nhập khẩu thiết bị lẻ không gặp nhiều vớng mắc
và chỉ mất một khoảng thời gian tơng đối ngắn thì việc thực hiện hợp đồng nhập
khẩu thiết bị toàn bộ thờng kéo dài hơn nhiều với một khối lợng công việc đồ sộ
và phức tạp liên quan tới các công đoạn xây xựng nhà xởng, nhập khẩu hàng hoá,
lắp đặt, vận hành, đào tạo vận hành Chính vì vậy mà vấn đề đặt ra là nên tiến
hành nhập khẩu theo phơng thức nào là tối u nhất đảm bảo an toàn cho đầu t trong
khi chúng ta cha đủ khả năng và trình độ để có thể hoàn toàn an tâm về quyết định
nhập khẩu thiết bị toàn bộ và công nghệ của mình.
Hiện nay, có nhiều cách phân loại các phơng thức nhập khẩu thiết bị toàn bộ,
nếu theo cách phân loại của FIDIC (Hiệp hội quốc tế các kỹ s t vấn), trên thế giới
có bốn phơng thức nhập khẩu thiết bị toàn bộ chủ yếu(ở Việt nam các phơng thức
này không đợc gọi là các phơng thức nhập khẩu thiết bị toàn bộ mà đợc gọi là các
hình thức tổ chức quản lý thực hiện công trình thiết bị toàn bộ-đợc định nghĩa
trong Quy Chế Quản lý đầu t và xây dựng ra ngày (8/7/1999 ) bao gồm:
2.2.1. Ph ơng thức qui ớc(Conventional method):
Đây là phơng thức đợc sử dụng rất phổ biến, trong đó đầu t hay chủ công
trình thông qua một đơn vị t vấn chịu trách nhiệm lập dự án, thiết kế và soạn hồ sơ
đấu thầu, giúp chủ đầu t tổ chức việc đấu thầu và giám sát đợc gọi là phơng thức
chủ đầu t trực tiếp quản lý thực hiện dự án.
2.2.2. Ph ơng thức tự quản( In-house method):
Trong phơng thức tự quản, chủ đầu t không sử dụng đơn vị t vấn bên ngoài
mà sử dụng lực lợng nội bộ thuộc đơn vị mình để tiến hành mọi việc liên quan đến
việc xây lắp công trình từ khâu lập dự án, thiết kế, thi công đến vận hành thử và
bảo hành Trên thế giới, ngời ta áp dụng phơng thức này chủ yếu đối với các công
trình chuyên dụng đặc biệt nh các công trình thuộc lĩnh vực dầu khí, năng lợng
nguyên tử
Còn đối với Việt nam, đây chỉ là phơng thức tự làm và chỉ áp dụng đối với
các công trình sửa chữa, cải tạo quy mô nhỏ, các công trình chuyên ngành không
đòi hỏi trình độ chuyên môn kỹ thuật cao nh xây dựng nông, lâm nghiệp và các
công trình tự đầu t xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật của các doanh nghiệp xây
dựng
5
Khoa Thơng mại
2.2.3. Ph ơng thức quản lý dự án(Management method):
Trong phơng thức này, chủ đầu t sẽ thuê một công ty t vấn đứng ra chịu trách
nhiệm hoàn toàn đối với việc giao dịch với các đơn vị thiết kế, cung ứng vật t và
đơn vị nhận thầu thi công. Công ty t vấn chịu trách nhiệm giám sát mọi mặt nhng
không đồng nhất với vai trò tổng thầu xây dựng theo kiểu chìa khoá trao tay.
ở Việt nam, phơng thức này đợc gọi là Phơng thức chủ nhiệm điều hành dự
án. Đối với phơng thức này, sau khi tổ chức tuyển chọn, chủ đầu t sẽ trình lên cấp
có thẩm quyền để quyết định tổ chức t vấn đứng ra thay mặt ký kết các hợp đồng
nói trên và chịu trách nhiệm giám sát quản lý toàn bộ quá trình thực hiện dự án.
Theo đó thì phơng thức này chỉ áp dụng đối với các dự án có qui mô lớn, có kỹ
thuật phức tạp và thời gian xây dựng dài.
2.2.4. Ph ơng thức chìa khoá trao tay(turn -key method):
Một cách đơn giản, ngời ta thờng quan niệm nhập khẩu máy móc thiết bị là
nhập khẩu công nghệ và kỹ thuật. Nhập khẩu thiết bị toàn bộ hoặc nhà máy theo
hình thức" chìa khoá trao tay đợc coi là những hình thức phù hợp để tranh thủ đ-
ợc công nghệ và kỹ thuật của nớc ngoài.
Nếu tiến hành nhập khẩu theo phơng thức này, chủ đầu t chỉ quan hệ với một
ngời bán, nhà cung cấp hoặc tổng thầu chịu trách nhiệm đối với quá trình lập dự
án, thiết kế thi công, mua sắm vật t và xây lắp hoàn chỉnh để giao cho chủ đầu t
vận hành. Chủ đầu t chỉ đứng ra duyệt thiết kế kỹ thuật, nghiệm thu và nhận bàn
giao khi dự án đã hoàn thành đủ điều kiện đa vào sử dụng. Ngời bán có thể giao
thầu lại cho các nhà thầu phụ, nhng vẫn phải chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn bộ
trớc chủ đầu t. Tuỳ theo mức độ dịch vụ mà ngời bán cung cấp, phơng thức chìa
khoá trao tay có thể đợc phân ra làm một số dạng nh:
2.2.4.1. Chìa khoá trao tay thuần tuý( Light turn key):
Ngời bán chịu trách nhiệm toàn bộ quá trình lập dự án, thiết kế thi công, mua
sắm vật t, xây lắp hoàn chỉnh, sau đó bàn giao công trình và cung cấp cho ngời
mua một số tài liệu hớng dẫn vận hành.
2.2.4.2. Chìa khoá kỹ thuật trao tay( Heay turn-key):
Ngời bán giúp ngời mua về dịch vụ kỹ thuật nhng không đảm bảo kết quả
vận hành đạt đúng các chỉ tiêu thiết kế của công trình.
6
Khoa Thơng mại
2.2.4.3. Sản phẩm trao tay(Product-in-hand turn-key):
Ngời bán đảm bảo nhận thêm nhiệm vụ đào tạo cho ngời mua một đội ngũ
công nhân vận hành và cung cấp vật liệu sản xuất thử. Đến khi nào sản phẩm sản
xuất ra đạt tiêu chuẩn về qui cách phẩm chất và các chỉ tiêu thiết kế thì mới bàn
giao công trình cho ngời mua quản lý.
2.2.4.4. Thị tr ờng trao tay( Market-in hand turn-key):
Sau khi đã hoàn thành công trình, ngời bán giúp ngời mua một số hoạt động
marketing và đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý kinh doanh cho ngời mua.
ở Việt Nam, phơng thức này cũng đợc gọi là phơng thức chìa khoá trao tay,
tuy nhiên không áp dụng phơng thức quản lý và triển khai hoàn toàn nh cách phân
loại phơng thức chìa khoá trao tay ở trên mà áp dụng pha trộn giữa phơng thức
chìa khoá kỹ thuật trao tay và sản phẩm trao tay. Điều đó có nghĩa là khi nhập
khẩu công trình thiết bị toàn bộ theo phơng thức này, ngời bán giúp ngời mua một
số dịch vụ về kỹ thuật, chịu trách nhiệm đào tạo cho ngời mua một đội ngũ công
nhân đảm bảo vận hành công trình cho đến khi đạt kết quả vận hành, đạt các chỉ
tiêu thiết kế thì mới bàn giao công trình cho ngời mua quản lý. Tuy nhiên, ngời
bán không chịu trách nhiệm cung cấp nguyên liệu sản xuất thử nh trách nhiệm quy
định của ngời mua theo phơng thức sản phẩm trao tay.
Nhợc điểm của phơng thức" Chìa khoá trao tay về cơ bản chính là ở chỗ nó
không nâng cao trình độ kỹ thuật của bên tiếp nhận nhà máy, vì phơng thức này
hầu nh không có chuyển giao công nghệ. Ngời bán(nhà thầu) bàn giao nhà máy đã
xây lắp, kèm theo phần kiến thức kỹ thuật để vận hành và bảo dỡng công trình
thiết bị toàn bộ đó. Phần thiết kế chế tạo chi tiết và bí quyết kỹ thuật(know-how)
nhà máy không đợc chuyển giao hoặc chuyển giao không có hệ thống và đầy đủ.
Với kiến thức ít ỏi nhận đợc, ngời mua nhiều khi không đủ khả năng tự mình làm
chủ đợc công nghệ của các nhà máy mới đợc xây lắp, vì thế nên thờng thấy sự có
mặt của các chuyên gia nớc ngoài tiếp tục ở lại sau khi công trình đã bàn giao. Nh
ở Malaysia, hầu hết các nhà máy công nghiệp hoá dầu đã đợc bàn giao cho ngời
mua Malaysia từ đầu những năm 1980, nhng sau đó nhiều năm vẫn do nhà thầu n-
ớc ngoài vận hành và bảo dỡng.
Điều đó có nghĩa là, nhập khẩu theo phơng thức này, ngời mua mới chỉ mua
đợc"Sản phẩm của công nghệ mà cha mua đợc"Công nghệ, tức là các kiến thức
khoa học kỹ thuật và công nghệ đã sử dụng để tạo ra sản phẩm đó. Có thể hình
dung việc này nh một ngời mua một chiếc ôtô mới, đợc ngời bán chỉ dẫn chu đáo
để điều khiển và lái đợc một chiếc xe đó, nhng đến khi nó hỏng hóc thì lại không
hiểu tại sao và lại phải mời kỹ thuật viên đến giúp sửa chữa.
Ngày nay, ở Việt nam cũng đã xuất hiện nhiều hợp đồng nhập khẩu thiết bị
toàn bộ đợc ký kết theo phơng thức BOT(Build+Operate+Transfer) hoặc
BT(Build+Transfer).
Theo phơng thức BOT, chủ đầu t phải tự bỏ vốn ra xây dựng công trình, kinh
doanh khai thác trong một thời gian và sau chuyển giao không bồi hoàn lại cho
Chính Phủ Việt Nam. Phơng thức này thờng đợc áp dụng đối với việc đầu t xây
dựng cơ sở hạ tầng là một lĩnh vực đang đợc khuyến khích.
7
Khoa Thơng mại
Nh vậy, phơng thức nhập khẩu thiết bị toàn bộ là hết sức đa dạng, song việc
áp dụng phơng thức nào còn tuỳ thuộc điều kiện và khả năng về nhiều mặt của
mỗi quốc gia nói chung và mỗi doanh nghiệp nói riêng. Vấn đề bức thiết đặt ra là
phải nghiên cứu, lựa chọn đợc phơng thức nhập khẩu nào phù hợp, giúp giảm thiểu
thời gian và kinh phí của chủ đầu t nhng vẫn đạt đợc yêu cầu đã định, có nh vậy
mới góp phần nâng cao hiệu quả nhập khẩu thiết bị toàn bộ trong giai đoạn hiện
nay.
2.3. Khung pháp lý hiện nay cho hoạt động nhập khẩu thiết bị toàn bộ ở
Việt Nam.
Từ những đặc điểm đã trình bày ở trên, có thể thấy rõ ràng, không giống nh
thực hiện một Hợp đồng mua bán thiết bị lẻ thông thờng, công tác nhập khẩu thiết
bị toàn bộ đòi hỏi cả một khoảng thời gian rất dài để có thể hoàn tất các khâu, từ
chuẩn bị nguồn vốn, chuẩn bị dự án, lựa chọn phơng thức thực hiện đến phê duyệt,
đàm phán, ký kết, tổ chức thực hiện, và vận hành công trình. Trong suốt quá trình
thực hiện, các khâu này lại chịu sự quản lý chặt chẽ của nhà nớc thông qua hệ
thống các văn bản pháp luật, điều chỉnh hoạt động xuất nhập khẩu nói chung và
nhập khẩu thiết bị toàn bộ nói riêng. Yếu tố pháp luật có ý nghĩa hết sức quan
trọng đối với mọi quốc gia trong công cuộc phát triển kinh tế, xây dựng đất nớc.
Không chỉ có vậy, trong hoạt động kinh tế đối ngoại ngày càng phong phú và mở
rộng hiện nay, việc xây dựng hệ thống văn bản pháp luật phù hợp với điều kiện đất
nớc và không trái ngợc với các thông lệ quốc tế sẽ góp phần quan trọng kích thích
sức sản xuất xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, tạo đà
phát triển kinh tế.
Hoạt động nhập khẩu thiết bị toàn bộ là một công tác phức tạp, nó không chỉ
đòi hỏi sự hiểu biết về chuyên môn sâu sắc mà còn đòi hỏi sự am hiểu pháp luật có
liên quan ảnh hởng trực tiếp hay gián tiếp tới hiệu quả nhập khẩu thiết bị, đòi hỏi
phải có hệ thống văn bản pháp quy tạo điều kiện cho việc thực hiện phối hợp nhịp
nhàng giữa các ngành, các cấp có liên quan trong các giai đoạn nhập khẩu công
trình, đặc biệt đối với các công trình đợc nhập khẩu bằng nguồn vốn vay của nớc
ngoài.
2.3.1. Quyết định 91/TTg ngày 13/11/1992 của Thủ t ớng Chính phủ
Quyết định này ban hành Quy định về quản lý nhập khẩu máy móc thiết bị
bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nớc, trong đó nêu định nghĩa và xác định rõ phạm
vi hàng hoá Thiết bị toàn bộ và thiết bị lẻ không chỉ bao gồm phần hàng hoá hữu
hình(máy móc, thiết bị, vật liệu ) mà còn bao gồm cả phần hàng hoá vô
hình(thiết kế, giám sát, đào tạo, chuyển giao công nghệ ). Đây cũng là điểm chi
tiết hơn so với"Điều kiện chung giao hàng và lắp ráp nhà máy và máy móc xuất
nhập khẩu số 188A của Uỷ ban kinh tế Liên Hợp Quốc cũng nh định nghĩa thiết
bị toàn bộ trong Thông t 07/TT ngày7/1/1961 của Thủ tớng Chính phủ.
Theo quyết định này thì Bộ thơng mại giữ vai trò chính thay nhà nớc quản lý
việc nhập khẩu, cụ thể trong các mặt sau:
- Quyết định cụ thể doanh nghiệp thực hiện việc nhập khẩu;
- Cùng các ngành quản lý hữu quan và chủ đầu t xử lý cụ thể khi phải nhập
khẩu thiết bị đã qua sử dụng;
8
Khoa Thơng mại
- Quy định cụ thể trình tự và phơng thức nhập khẩu máy móc thiết bị;
- Phê duyệt hợp đồng nhập khẩu cỏ trị giá nhỏ hơn 5 triệu USD, là chủ tịch
Hội đồng thẩm định nhà nớc phê duyệt dự án có vốn đầu t từ 5-10 triệu
USD, hoặc đề nghị Thủ tớng Chính phủ phê duyệt đối với các hợp đồng
nhập khẩu lớn hơn;
- Cấp giấy phép nhập khẩu cho từng chuyến giao hàng.
Việc đa ra định nghĩa thống nhất và tơng đối đầy đủ về thiết bị toàn bộ và
thiết bị lẻ đã góp phần làm nền tảng xây dựng hệ thống các văn bản tiếp sau đó
điều chỉnh việc nhập khẩu máy móc thiết bị, Quyết định 91/TTG ngày 13/11/1992
cùng với Thông t 04/TM-ĐT ngày 30/7/1993 sau này đã góp phần thể chế hoá quá
trình nhập khẩu và nâng cao hiệu quả nhập khẩu thiết bị toàn bộ.
2.3.2. Nghị định 52/1992/NĐ-CP ngày 8/7/1999 của Chính phủ.
Nghị định ban hành Quy chế Quản lý đầu t và xây dựng, đợc ra đời thay thế
cho nghị định 42/CP ngày 16/7/1996 và Nghị định 92/CP ngày 23/8/1997, với mục
đích khuyến khích các thành phần kinh tế đầu t sản xuất, kinh doanh phù hợp với
chiến lợc và quy hoạch phát triển kinh tế xã hội của đất nớc trong từng thời kỳ để
chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hớng công nghiêp hoá, hiện đại hoá, đẩy nhanh
tốc độ phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; sử
dụng hiệu quả các nguồn vốn huy động đợc do nhà nớc quản lý; đồng thời đảm
bảo quy hoạch xây dựng, áp dụng hiệu quả công nghệ và kỹ thuật tiên tiến trên thế
giới.
Quy chế đã quy định việc phân loại dự án đầu t theo 3 nhóm A, B, C cùng với
phân cấp trách nhiệm quản lý đầu t, quản lý vốn, thẩm định dự án đầu t, phê duyệt
thiết kế kỹ thuật và tổng dự toán của dự án đầu t, phê duyệt quyết toán vốn đầu t
của các Bộ ngành liên quan tơng ứng với từng nhóm.
Nhằm đảm bảo tính thống nhất của công tác quản lý đầu t và xây dựng, Quy
chế đã quy định trách nhiệm quyền hạn của chủ đầu t, tổ chức t vấn đầu t, nhà thầu
xây dựng, trình tự lập dự án đầu t, nội dung chủ yếu của Báo cáo nghiên cứu tiền
khả thi và Báo cáo nghiên cứu khả thi, nội dung công tác thẩm định dự án đầu t và
thực hiện đầu t, nguyên tắc quản lý đấu thầu và chỉ định thầu trong xây dựng, t vấn
mua sắm thiết bị và xây lắp.
Quy chế quản lý đầu t và xây dựng mới này đã đợc bổ sung đầy đủ hơn, cố
gắng đa ra các quy định pháp luật cụ thể và chặt chẽ hơn, vì thế có ý nghĩa quan
trọng trong công việc xây dựng đất nớc trong giai đoạn hiện nay. Hoạt động nhập
khẩu thiết bị toàn bộ vốn là một hoạt động phức tạp, không chỉ là nhập khẩu máy
móc thiết bị lẻ thông thờng mà là cả một phần quan trọng trong toàn bộ quá trình
đầu t xây dựng cơ bản chịu sự quản lý chặt chẽ của Nhà nớc. Vì vậy, để tạo điều
kiện thuận lợi cho công tác nhập khẩu thiết bị toàn bộ phục vụ sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hoá đất nớc, cần có những quy định hợp lý nhằm nâng cao
hiệu qủa nhập khẩu.
2.3.3. Nghị định 88/1999/ NĐ-CP ngày 4/9/1999 của Chính Phủ.
Nghị định ban hành Quy chế đấu thầu, thay thế cho Quy chế đấu thầu đã ban
hành kèm Nghị định 43/CP ngày 16/7/1996 và Nghị định 93/CP ngày 23/8/1997
của Chính Phủ, nhằm mục đích thống nhất quản lý các hoạt động đấu thầu tuyển
9
Khoa Thơng mại
chọn t vấn, mua sắm hàng hoá, xây lắp và lựa chọn đối tác để thực hiện dự án hoặc
từng phần dự án trên lãnh thổ Việt nam. Quy chế đấu thầu đã đợc đa ra định nghĩa
cho các chuyên dùng trong đấu thầu nh đấu thầu, "đấu thầu trong nớc, "đấu
thầu quốc tế , "xét thầu, "dự án, "bên mời thầu, ngời có thẩm quyền, nhà
thầu, cấp có thẩm quyền, t vấn, "xây lắp
Quy chế mới ban hành này có nhiều điểm tiến bộ so với Quy chế đã ban hành
trớc đó, ví dụ nh trong quy định về hình thức lựa chọn nhà thầu không chỉ bao
gồm đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu mà còn đa thêm cả hình
thức chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp, tự thực hiện, mua sắm đặc biệt.
Thuật ngữ Phơng thức đấu thầu cũng đã đợc sử dụng thay thế cho cụm từ tối
nghĩa Phơng thức áp dụng
- Những nội dung cơ bản của công tác đấu thầu và tổ chức đấu thầu đã đợc bổ
sung thêm, đa ra những quy định cụ thể hơn, hệ thống hơn, đặc biệt là công
tác quản lý nhà nớc về đấu thầu trong việc:
- Soạn thảo, ban hành hoặc trình ban hành các văn bản quy định pháp luật về
đấu thầu;
- Tổ chức hớng dẫn thực hiện;
- Tổ chức thẩm định kế hoạch đấu thầu của dự án thẩm định kết quả đấu
thầu;
- Phê duyệt kế hoạch đấu thầu của dự án và kết quả đấu thầu;
- Tổ chức kiểm tra công tác đấu thầu;
- Tổng kết, đánh giá, báo cáo tình hình đấu thầu và thực hiện Quy chế đấu
thầu;
- Giải quyết các vớng mắc, khiếu nại về đấu thầu.
Hoạt động nhập khẩu thiết bị toàn bộ cho đến nay vẫn luôn gắn liền với hoạt
động đấu thầu do thiết bị toàn bộ đợc đa về Việt nam hầu nh hoàn toàn thông qua
phơng thức đấu thầu.
2.3.4. Thông t 04/TM-ĐT ngày 30/7/1993 của Bộ Th ơng mại
Thông t hớng dẫn thực hiện quy định về quản lý nhập khẩu máy móc thiết bị
bằng nguồn vốn ngân sách nhà nớc. Đồng thời với việc đa ra các định nghĩa về
Thiết bị ", " Chủ đầu t, "Doanh nghiệp kinh doanh nghiệp xuất nhập khẩu thiết
bị, " Cơ quan chủ quản, Thông t đã quy định rõ các tiêu chuẩn của doanh nghiệp
kinh doanh nhập khẩu thiết bị toàn bộ, thiết bị lẻ và quyền cấp giấy phép kinh
doanh nhập khẩu thiết bị của Bộ Thơng mại.
Trong Thông t đã quy định cụ thể về trình tự nhập khẩu thiết bị toàn bộ, nêu
rõ vai trò và quyền hạn của Bộ Thơng mại trong công tác quản lý điều hành hoạt
động xuất nhập khẩu thiết bị toàn bộ, cụ thể nh: Bộ Thơng mại có quyền chỉ định
doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị; Bộ Thơng mại quy định hình thức nhập khẩu
thiết bị qua đấu thầu hoặc mua sắm trực tiếp
Thông t đã nêu rõ việc chuyển giao công nghệ là một phần của Hợp đồng
nhập khẩu thiết bị toàn bộ, đồng thời đa ra điều khoản phê duyệt Hợp đồng nhập
khẩu thiết bị của các cơ quan có thẩm quyền; quy định trình tự và văn bản cần
thiết để phê duyệt Hợp đồng nhập khẩu thiết bị toàn bộ.
10
Khoa Thơng mại
Cùng với Quyết định 91/TTg của Thủ tớng Chính Phủ, đây có thể coi là một
văn bản pháp quy làm nền cho các quy định pháp luật điều chỉnh hoạt động nhập
khẩu thiết bị toàn bộ sau này, sẽ góp phần nâng cao hiệu quả nhập khẩu thiết bị
toàn bộ.
2.3.5.Một số văn bản pháp luật của Bộ Khoa học Công nghệ và Môi tr ờng .
Hệ thống những văn bản của Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trờng đã ra đời
nhằm góp phần nâng cao hiệu quả nhập khẩu máy móc thiết bị nh Thông t 28/TT-
QLKH của cao Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trờng ngày 22/1/1994 hớng dẫn
chuyển giao công nghệ nớc ngoài tại Việt nam, Thông t số 1254/1999/TT-
BKHCNMT ngày 12/7/1999 hớng dẫn thực hiện Nghị định số 45/1998/NĐ-CP
ngày 1/7/1998 của Chính Phủ quy định chi tiết về chuyển giao công nghệ, Quyết
định số 2578/QĐ-TĐC ngày 28/10/1996 của Bộ Khoa học Công nghệ và Môi tr-
ờng ban hành quy định kiểm tra Nhà nớc về chất lợng hàng hoá xuất nhập khẩu,
Quyết định 1091/1999/QĐ-BKHCNMT.
2.3.6. Một số văn bản pháp luật về thuế, tài chính và hải quan:
Hệ thống văn bản quản lý về thuế và thủ tục hải quan cũng lần lợt ra đời, thay
đổi theo hoàn cảnh và điều kiện cụ thể, đã góp phần không nhỏ vào việc điều
chỉnh hoạt động nhập khẩu thiết bị toàn bộ theo quản lý của Nhà nớc, thông qua
các văn bản chính nh:
- Thông t số 132/1998/TT-BTC ngày 1/10/1998 quy định và hớng dẫn việc áp
dụng thuế nhập khẩu thiết bị đồng bộ của dây chuyền sản xuất.
- Thông t số 37/1999/TT-BTC ngày 7/4/1999 hớng dẫn cách phân loại hàng
hoá theo Danh mục biểu thức nhập khẩu năm 1999.
- Nghị định 16/1999/NĐ-CP ngày 27/03/1999 ban hành Quy định về thủ tục
hải quan, giám hải quan và lệ phí hải quan.
- Thông t 01/1999/TT-TCHQ ngày 10/5/1999 hớng dẫn về thủ tục hải quan
quy định tại Nghị định số16/1999/NĐ-CP ngày 27/3/1999 của Chính Phủ.
- Quyết định 197/1999/QĐ-TCHQ ngày 3/6/1999 ban hành Quy chế quản lý
hải quan đối với địa điểm làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu và hàng hoá
xuất nhập khẩu chuyển tiếp
II. Quy trình nhập khẩu thiết bị toàn bộ.
Ngày nay theo quy định ở Việt Nam, hoạt động nhập khẩu thiết bị toàn bộ
bao gồm các bớc cơ bản sau:
- Nghiên cứu thị trờng(market study)
- Lập dự án (báo cáo) tiền khả thi (pre-feasbility study)
- Lập dự án (báo cáo) khả thi (feasbility study)
- Thiết kế (engineering) (trong thực tế ở Việt Nam, phần thiết kế thờng không
nằm ở các giai đoạn chuẩn bị ký kết hợp đồng mà nằm trong giai đoạn sau
khi ký kết hợp đồng).
- Cung cấp thiết bị và xây lắp công trình (supply equipmnet and erection
installion).
11
Khoa Thơng mại
- Chạy thử và nghiệm thu (test run and acceptance).
1. Nghiên cứu thị trờng.
Cũng nh các loại hàng hoá thông thờng khác, trớc khi tiến hành nhập khẩu
thiết bị toàn bộ cần thiết phải nghiên cứu thị trờng thiết bị toàn bộ. Thực chất của
thị trờng thiết bị toàn bộ là thị trờng máy móc, thiết bị và nó cũng luôn luôn theo
quy luật cung cầu hàng hoá trên thị trờng. Khi nghiên cứu thị trờng này cần chú ý
một số đặc điểm sau:
- Cung cầu hàng hoá trong ngắn hạn thay đổi chậm, sức ỷ lớn, không nhạy
bén linh hoạt nh những hàng hoá khác.
- Cung hàng hoá mang tính độc quyền kinh tế.
- Thời kỳ mua bán, chuyển giao, lắp đặt thờng phải dài.
- Hiệu quả kinh tế của thiết bị toàn bộ phải trải qua một thời gian dài mới bộc
lộ hết.
Còn nội dung của nghiên cứu thị trờng thiết bị toàn bộ cũng giống nh nội
dung nghiên cứu thị trờng của một số loại hàng hoá nhập khẩu khác.
2. Báo cáo tiền khả thi.
Báo cáo tiền khả thi là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền thẩm định và ra
quyết định đầu t và cấp giấy phép đầu t. Theo Nghị định 52/1999/NĐ-CP ngày
08/07/1999 của Chính Phủ ban hành Quy chế Quản lý Đầu t và xây dựng thì nội
dung chủ yếu của báo cáo tiền khả thi bao gồm:
- Nghiên cứu sơ bộ về sự cần thiết phải đầu t, các điều kiện thuận lợi và khó
khăn.
- Dự kiến qui mô đầu t, hình thức đầu t.
- Chọn khu vực địa điểm xây dựng và dự kiến nhu cầu diện tích sử dụng đất
trên cơ sở giảm tới mức tối đa việc sử dụng đất và những ảnh hởng về môi
trờng, xã hội và tái định c(có phân tích, đánh giá cụ thể).
- Phân tích, lựa chọn sơ bộ về công nghệ, kỹ thuật, các điều kiện về cung cấp
vật t thiết bị, nguyên vật liệu năng lợng, dịch vụ, hạ tầng .
- Phân tích, lựa chọn phơng án xây dựng.
- Xác định sơ bộ tổng mức đầu t, phơng án huy động các nguồn vốn, khả
năng hoàn vốn và trả nợ, thu lãi.
- Tính toán sơ bộ hiệu quả đầu t về mặt kinh tế, xã hội của dự án.
- Xác định tính độc lập khi vận hành, khai thác của các dự án thành phần
hoặc tiểu dự án (nếu có).
3. Báo cáo khả thi.
Sau khi thẩm định báo cáo tiền khả thi, ngời ta sẽ tiến hành lập luận chứng
kinh tế kỹ thuật(báo cáo khả thi). Về cơ bản, nội dung của báo cáo khả thi tơng tự
nh báo cáo tiền khả thi nhng mức độ chi tiết cao hơn nhiều. Đây thực chất là sự cụ
thể hoá báo cáo tiền khả thi. Cũng theo Nghị định 52/1999/NĐ-CP, báo cáo khả
thi có các nội dung cơ bản sau:
- Những căn cứ để xác định sự cần thiết phải đầu t.
- Lựa chọn hình thức đầu t.
12
Khoa Thơng mại
- Chơng trình sản xuất và các yếu tố phải đáp ứng.
- Các phơng án địa điểm cụ thể (hoặc tuyến công trình).
- Các phơng án giải phóng mặt bằng.
- Phân tích lựa chọn phơng án kỹ thuật, công nghệ - Phơng án kiến trúc, giải
pháp xây dựng, thiết kế sơ bộ.
- Xác định rõ nguồn vốn và phơng án hoàn trả vốn đầu t.
- Phơng án tổ chức quản lý khai thác, sử dụng lao động.
- Phân tích hiệu quả đầu t.
- Các mốc thời gian chính thực hiện đầu t và kiến nghị hình thức quản lý thực
hiện dự án.
Đối với các dự án thông thờng thì chỉ cần lập báo cáo khả thi là đủ. Đối với
các công trình phức tạp và quan trọng thì ngời ta có thể tiến hành đủ cả hai bớc
báo cáo tiền khả thi và báo cáo khả thi. Nếu việc lập báo cáo tiền khả thi cho thấy
việc đầu t xây dựng công trình này là hoàn toàn hợp lý thì sẽ bắt đầu lập báo cáo
khả thi. Sở dĩ nh vậy vì một khi báo cáo khả thi đã đợc thẩm định và thông qua thì
sẽ bắt đầu tiến hành công việc thiết kế.
Mặc dù có khác nhau về tên gọi và cách phân định các phần cụ thể bên trong
nhng luật chứng kinh tế kỹ thuật và báo cáo khả thi có thể coi tơng tự nh nhau.
Đây chỉ là cách gọi khác nhau cho công việc tìm hiểu tính hợp lý và các giải pháp
của việc xây dựng một công trình thiết bị toàn bộ.
4. Thiết kế.
Về cơ bản, công việc thiết kế theo qui định của các nớc phát triển phi xã hội
chủ nghĩa cũng giống nh qui định của Liên Xô cũ (nhng không có thiết kế sơ bộ),
nghĩa là công việc engineering đợc chia làm hai phần: thiết kế công nghệ (Techno
logical engineering) và thiết kế xây dựng (Civil construction engineering).
Phần thiết kế công nghệ đợc chia làm 2 bớc: Thiết kế kỹ thuật (Technical
engineering) và Thiết kế thi công (Drawing). Nội dung của Thiết kế kỹ thuật, theo
qui định của các nớc t bản cho biết khối lợng xây lắp có liên quan trực tiếp tới toàn
bộ dây chuyền cộng nghệ của công trình và thông qua đó có thể xác định đợc giá
công trình, còn thiết kế kỹ thuật theo qui định của Liên Xô cũ cha nói lên khối l-
ợng xây lắp này, do đó ngời ta phải dựa vào các thông số khác để ớc lợng giá công
trình.
Thiết kế xây dựng ở đây thực chất chỉ là thiết kế cho phần kiến trúc bao che
công trình (External construction), vậy nó có thể có hoặc không tuỳ thuộc vào yêu
cầu bảo vệ và thẩm mỹ đối với từng công trình và khả năng tài chính của chủ đầu
t.
Công trình chuẩn bị cho mọi dự án dù lớn hay nhỏ cũng đều phải trải qua
những công đoạn đã nói trên. Việc chuẩn bị dự án có thể ví nh đặt những viên
gạch đầu tiên xây móng cho một công trình, công trình ấy sẽ đứng vững nếu ít ra
là cái móng chắc và ngợc lại. Tuy thế, nhập khẩu thiết bị toàn bộ vốn là một công
việc rất phức tạp, vì thế mà trong khâu chuẩn bị cho dự án, chủ đầu t gặp không ít
khó khăn vớng mắc, nhất là trong hoàn cảnh đất nớc hiện nay.
5. Cung cấp thiết bị và xây lắp công trình.
13
Khoa Thơng mại
Đây là giai đoạn cực kỳ khó khăn và quan trọng đối với bất kỳ một công
trình nào. Trên cơ sở những tính toán về trình tự, tiến bộ, thời hạn thi công, lắp ráp
máy móc thiết bị, đại diện của hai bên mua và bán thiết bị toàn bộ phải thảo luật
thống nhất về loại và thời hạn cung cấp thiết bị toàn bộ. Trong giai đoạn này bất
cứ sự trục trặc nào về sự cung ứng thiết bị toàn bộ đều ảnh hởng đến thời hạn và
tiến độ thi công của công trình.
Để giải quyết vấn đề này(là vấn đề thờng xảy ra trên công trình) ngời ta th-
ờng thành lập một bộ phận trên thi trờng. Bộ phận này có nhiệm vụ bảo đảm:
- Hoàn thành thi công đúng thời gian quy định với chất lợng kỹ thuật tốt và
vốn sử dụng trong phạm vi đã đợc phê duyệt.
- Phản ánh kịp thời để bàn bạc giải quyết những trục trặc đã xảy ra.
- Có phơng án thi công linh hoạt trong trờng hợp máy móc thiết bị giao chậm
hoặc không đồng bộ.
-
6. Chạy thử và nghiệm thu.
Công trình sau khi đã đợc xây lắp cần đợc nghiệm thu và chạy thử. Nhiệm vụ
của từng giai đoạn này là kiểm tra sự hoạt động của từng máy móc thiết bị, từng
công đoạn và cuối cùng là toàn bộ dây chuyền sản xuất bằng cách chạy không tải
rồi có tải. Giai đoạn này thờng bộc lộ những trục trặc nếu có của thiết bị toàn bộ vì
thế trong khi chạy thử cần cho chạy thử hết tính năng thiết kế cho phép trong thời
gian nhất định.
Giai đoạn này là thời kỳ tốt nhất cho việc thực tập của cán bộ công nhân vận
hành dới sự hớng dẫn của chuyên gia ở các hãng bán thiết bị toàn bộ và các
chuyên gia đào tạo.
Sau giai đoạn chạy thử là giai đoạn nghiệm thu. Giai đoạn này thiết bị toàn
bộ đợc đa vào sản xuất nên cần theo dõi chặt chẽ hoạt động của thiết bị toàn bộ để
kịp thời phát hiện hỏng hóc và sửa chữa hiệu chỉnh. Thông thờng giai đoạn đầu
của vận hành sản xuất cần tranh thủ kinh nghiệm của các chuyên gia.
Cuối giai đoạn này ngời ta tiến hành kiểm tra, kiểm kê và đánh giá các thiết
bị máy móc đã đợc cung cấp. Các quy trình sản xuất cũng đợc hoàn tất trong giai
này.
Iii. Các chỉ tiêu đánh giá nhập khẩu thiết bị toàn bộ và
những nhân tố ảnh hởng đến hoạt động nhập khẩu thiết
bị toàn bộ ở Việt nam.
1. Các chỉ tiêu đánh giá nhập khẩu thiết bị toàn bộ.
1.1. Chỉ tiêu hiệu quả tổng hợp.
H =X
xk
F
xk
+ n
nk
c
H: Hiệu quả tổng hợp của một doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu.
X
xk
: Chỉ tiêu hiệu quả xuất khẩu.
F
xk
: Chỉ tiêu đầy đủ trong nớc đối với xuất khẩu(quy ra ngoại tệ).
14