nghiệp hoá nông nghiệp mà một đầu của nó vươn tới thị trường trong và
ngoài nước, đuôi của nó lại bám chặt vào kinh tế của hàng triệu hộ nông dân,
có quan hệ lợi ích nương tựa vào nhau, được bảo đảm bằng các hợp đồng,
hình thành một thực thể kinh tế cộng đồng liên kết tự nguyện với kinh tế
hộ nông dân, bình đẳng, cùng có lợi, lợi cùng chia, rủi ro cùng chịu, làm
dịch vụ liên hoàn cho hộ nông dân trước sản xuất, trong sản xuất, sau sản
xuất, làm cầu nối giữa kinh doanh phân tán của hàng triệu hộ nông dân với
thị trường thiên biến vạn hoá, tạo được mối liên kết toàn tuyến, gắn sản xuất
với chế biến và tiêu thụ, nhất thể hoá kinh doanh thương nghiệp-công
nghiệp-nông nghiệp.
Mục tiêu phát triển các DNĐR nhằm phát huy ưu thế của doanh nghiệp
trong nông nghiệp về năng lực sản xuất, chế biến, tiền vốn, kỹ thuật, nhân tài,
thương hiệu sản phẩm, thông tin lấy kinh tế làm khâu then chốt để liên kết
mạng lưới kinh doanh phân tán của các hộ nông dân sản xuất riêng lẻ, hình
thành một thực thể chung về lợi ích kinh tế, dẫn dắt đông đảo nông dân hội nhập
vào thị trường trong nước và thế giới.
DNĐR nông nghiệp làm chức năng chuyển giao khoa học công nghệ mới,
trên cơ sở sản xuất nông nghiệp được tiêu chuẩn hoá, tạo lập cơ chế mới để
nghiên cứu triển khai và chuyển giao thành quả tiến bộ công nghệ cho nông
dân, nhằm phát huy được vai trò chấn hưng nông nghiệp.
Các loại hình DNĐR thường là:
• Xí nghiệp sản xuất, gia công chế biến.
• Các đơn vị nghiên cứu - chuyển giao công nghệ nông nghiệp.
• Các chợ bán buôn nông sản.
2. Tình hình triển vọng sản nghiệp hoá nông nghiệp và phát triển DNĐR
Năm 1993 những manh nha đầu tiên của loại hình doanh nghiệp kết nối
sản xuất-chế biến-tiêu thụ mà sau này trở thành phong trào lớn là các Doanh
nghiệp Đầu rồng đã bắt đầu xuất hiện ở tỉnh Sơn Đông.
Năm 1995: Chính phủ Trung Quốc thông qua văn bản "chiến lược
khuyến khích các thành phần công, thương nghiệp tham gia vào sản xuất nông
nghiệp", khuyến khích phát triển hình thức sản nghiệp hoá nông nghiệp với các
Doanh nghiệp Đầu rồng đóng vai trò chủ đạo. Chiến lược này được đưa vào
thực hiện trên phạm vi toàn quốc.
Cuối năm 1999, Trung Quốc đã có hơn 30000 đơn vị kinh doanh sản
nghiệp hoá nông nghiệp, thu hút hơn 39 triệu hộ gia đình nông thôn, chiếm 15%
tổng số hộ nông dân trên toàn quốc tham gia, bình quân mỗi hộ tăng thêm thu
nhập hơn 800 tệ/năm. Chỉ riêng các tổ chức mới hình thành năm 1988 đã thu
5
hút được hơn 5 triệu lao động nông thôn. Xét về loại hình tổ chức, 66% trong số
đó có hình thức DNĐR là chủ thể, hình thức Hợp tác xã chiếm 26%, các loại
hình khác chiếm 8%. Xét về ngành nghề liên quan, trồng trọt chiếm 39%, chăn
nuôi chiếm 24%, các ngành khác 37%. Về phương thức hợp tác: ký kết hợp
đồng chiếm 80%, cổ phần hợp tác chiếm 11%, các hình thức khác 9%.
Hai ví dụ kinh doanh sản nghiệp hoá nông nghiệp thành công điển hình là
chợ bán buôn rau ở Thọ Quang, Sơn Đông và Thị trường Trường Châu, Phúc
Kiến. Chợ bán buôn rau ở Thọ Quang, tỉnh Sơn Đông đóng vai trò quan trọng
trong việc tổ chức lại nền kinh tế nông nghiệp địa phương. 31 nghìn ha đất
trồng trọt trong vùng hoàn toàn chuyển sang trồng rau, cung cấp đầu vào cho
chợ với sản lượng trung bình 1 triệu tấn/năm. Rau ở đây phần lớn xuất khẩu
sang thị trường Nhật Bản, một phần khác được bán tới các chợ ở Bắc Kinh và
các thành phố khác.
Huyện Trường Châu, Phúc Kiến Do ở gần Đài Loan đã thu hút được 799
triệu USD tiền đầu tư, chủ yếu từ Đài Loan vào lĩnh vực nông nghiệp. UBND
huyện đã tập trung nông dân hợp đồng đặt hàng, nuôi trồng, sản xuất, chế biến
măng tây, tôm và các mặt hàng nông sản khác. Hiện nay, Trường Châu trở
thành khu vực sản xuất hàng hoá xuất khẩu nổi tiếng của tỉnh Phúc Kiến.
Với điểm tựa là các xí nghiệp hương trấn, các DNĐR ở nông thôn, ước
tính trong 10 năm tới, 100 triệu nông dân Trung Quốc sẽ trở thành thị dân, sinh
sống trong các thị trấn, thị tứ. Việc đẩy nhanh quá trình đô thị hoá không chỉ
nhằm mục tiêu nâng cao thu nhập cho nông dân, thu hẹp khoảng cách chênh
lệnh giữa thành thị với nông thôn mà còn mở ra thị trường tiêu thụ nông sản lớn
mạnh, tạo tiền đề để phát triển nền nông nghiệp hiện đại.
3. Những chủ trương và chính sách của Chính phủ Trung Quốc đối với
DNĐR
Để xây dựng và phát triển DNĐR làm được vai trò then chốt trong kinh
doanh sản nghiệp hoá nông nghiệp, Trung Quốc đề ra những chủ trương sau:
1-Nắm vững tiêu chuẩn của DNĐR nông nghiệp: Một là, kinh doanh nhất thể
hoá sản xuất-chế biến-tiêu thụ, phải với tới các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp;
hai là, phải có mối liên kết bằng nhiều hình thức với số lượng nhất định hộ nông
dân, có các quan hệ lợi ích chặt chẽ với hộ nông dân bao gồm các quan hệ về
đầu tư và quan hệ về dịch vụ toàn tuyến trong sản xuất kinh doanh; ba là, có hệ
thống tiêu thụ tương đối ổn định và có cơ sở sản xuất.
6
2-Xây dựng DNĐR nông nghiệp bằng nhiều hình thức, nhiều cách làm, có thể
thông qua 6 cách làm chủ yếu sau đây:
-Sử dụng các nhà đầu tư nước ngoài để xây dựng DNĐR nông nghiệp: Các địa
phương phải phát huy đầy đủ lợi thế tài nguyên và điều kiện đặc thù để kêu gọi
đầu tư nước ngoài. Khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài đầu tư 100% vốn
xây dựng DNĐR nông nghiệp hoặc dựa vào DNĐR hiện có, xí nghiệp chế biến,
hộ lớn về nuôi trồng làm chỗ dựa để xây dựng DNĐR nông nghiệp theo phương
thức liên doanh, liên kết, hướng ra xuất khẩu.
-Cá nhân hoặc tổ chức dân doanh xây dựng DNĐR nông nghiệp: tích cực kêu
gọi và khuyến khích các hộ kinh tế cá thể và các doanh nghiệp tư nhân, dân
doanh về sản xuất, chế biến, tiêu thụ xây dựng DNĐR nông nghiệp, hoặc góp cổ
phần bằng vốn, công nghệ để cùng các thực thể kinh tế khác xây dựng DNĐR
nông nghiệp.
-Các doanh nghiệp nhà nước, hợp tác xã cung tiêu kinh doanh sản xuất và lưu
thông liên quan đến nông nghiệp bao gồm các nông trường quốc doanh, hợp tác
xã cung tiêu, công ty ngoại thương, công ty thực phẩm Thông qua các biện
pháp cải cách đi vào chiều sâu, mở rộng lĩnh vực kinh doanh, để chuyển thành
DNĐR nông nghiệp.
-Các đơn vị sự nghiệp về nông nghiệp lập ra hoặc chuyển đổi thành DNĐR
nông nghiệp. Các đơn vị sự nghiệp của ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn
nuôi, thuỷ sản của tỉnh, thành phố, huyện, xã nếu có điều kiện có thể từng bước
chuyển đổi thành DNĐR theo hướng nhất thể hoá nông nghiệp-khoa học-
thương nghiệp, hoặc xây dựng DNĐR nông nghiệp.
-Tổ chức kinh tế tập thể của xã, thị trấn, thôn lập ra DNĐR nông nghiệp. Các tổ
chức kinh tế hợp tác chuyên ngành ở nông thôn và kinh tế hợp tác khu vực, phát
huy lợi thế về tổ chức có sẵn mối quan hệ liên kết với hộ nông dân, lập ra
DNĐR nông nghiệp. Khuyến khích tổ chức kinh tế tập thể trong cơ chế kinh
doanh 2 tầng ở nông thôn dùng đất nông nghiệp thuộc sở hữu tập thể và các tài
nguyên khác hoá giá để góp cổ phần hoặc thông qua các hình thức tạo vốn khác
để lập DNĐR nông nghiệp.
- Có một bộ phận cơ quan quản lý hành chính chuyển thể thành DNĐR nông
nghiệp. Hiện nay, đang tiến hành cải cách hành chính đối với các cơ quan đảng,
chính quyền của thành phố, huyện, thị trấn, có một bộ phận liên quan đến quản
lý nông nghiệp, nhưng chức năng nhiệm vụ quản lý hành chính trùng lắp, có thể
chuyển thành công ty, được tạo điều kiện để lập ra DNĐR nông nghiệp, nhưng
không được biến tướng thành công ty “hữu danh vô thực”, cũng không áp đặt
phương thức dịch vụ, tăng gánh nặng cho nông dân.
3-Thi hành nguyên tắc ứng xử với DNĐR nông nghiệp là:
((
trọng ưu, trọng
mạnh, trọng lớn
))
, chính sách hướng trọng điểm vào khuyến khích các DNĐR
nông nghiệp có cơ chế quản lý tốt, sản phẩm có sức cạnh tranh cao, quan hệ
dịch vụ tốt đối với kinh tế hộ nông dân, quan hệ lợi ích ổn định, chặt chẽ, có sức
hấp dẫn với hộ nông dân ; kim ngạch xuất khẩu lớn; áp dụng công nghệ mới và
7
cao. Khuyến khích các DNĐR nông nghiệp có điều kiện được áp dụng các biện
pháp góp cổ phần, dùng cổ phần chi phối, liên kết, hợp nhất, cho thuê để mở
rộng quy mô, tăng thực lực kinh tế, phát triển thành tập đoàn DNĐR nông
nghiệp quy mô lớn.
4-Xây dựng DNĐR nông nghiệp phải thích hợp với điều kiện cụ thể của địa
phương. Phải cân nhắc kỹ đặc điểm và tình hình thực tế khác nhau của các địa
phương, các ngành sản xuất, các giai đoạn phát triển, để sử dụng các biện pháp
phân loại nhằm hướng dẫn, xây dựng mô hình mẫu và các biện pháp hành chính
để thúc đẩy nhanh tiến trình phát triển DNĐR nông nghiệp. Phải tuỳ điều kiện
cụ thể từng địa phương, làm tích cực, vững chắc, coi trọng hiệu quả thiết thực,
ngăn ngừa tình trạng tự phát, làm ẩu, qua loa, chuộng hình thức, nghiêm cấm
việc dùng biện pháp áp đặt chạy theo quy mô lớn.
5-DNĐR nông nghiệp phải đảm bảo yêu cầu quản lý minh bạch, trách nhiệm và
quyền hạn phân minh, quản lý phải khoa học, tách bạch quản lý nhà nước và xí
nghiệp. Các DNĐR nông nghiệp phải là những pháp nhân xí nghiệp tự chủ kinh
doanh, lời ăn lỗ chịu, tự làm, tự phát triển.
Các xí nghiệp này phải dựa vào yêu cầu xí nghiệp hoá để hoàn thiện cơ
cấu bên trong, tăng cường quản lý nội bộ xí nghiệp. Các DNĐR nông nghiệp
theo chế độ cổ phần, phải dựa vào yêu cầu chế độ quản lý xí nghiệp hiện đại để
hoàn thiện cơ chế quản lý. Đối với các DNĐR nông nghiệp theo cơ chế hợp tác
thì dựa vào yêu cầu của cơ chế kinh tế hợp tác để có biện pháp quản lý phù hợp.
6-Thực hiện cơ chế quản lý xí nghiệp phù hợp cho DNĐR trọng điểm: Căn cứ
vào quy mô tài sản, thành tựu phát triển kinh doanh, khả năng dẫn dắt kinh tế hộ
nông dân, hiệu quả kinh tế của đầu tầu nông nghiệp, cơ quan chủ quản nông
nghiệp tổ chức bình chọn, thực thi biện pháp quản lý cần thiết.
Nhìn chung, ở mỗi tỉnh, mỗi địa phương có chính sách ưu đãi cụ thể đối
với Doanh nghiệp Đầu rồng khác nhau. Trong khi ở Quảng Tây, Hải Nam - các
tỉnh đang trong quá trình phát triển Doanh nghiệp Đầu rồng, chính sách ưu đãi
được thể hiện rất cụ thể ở nhiều lĩnh vực như thuế lợi tức, tiền thuê đất, vay vốn,
v v thì ở Quảng Đông- một tỉnh có trình độ phát triển tương đối cao ở Trung
Quốc, hình thức hỗ trợ duy nhất cho Doanh nghiệp Đầu rồng là thưởng cuối
năm. Cơ sở đánh giá mức thưởng cuối năm là khối lượng hợp đồng xí nghiệp ký
kết với nông dân, hay nói cách khác là dựa trên khả năng dẫn dắt, tổ chức nông
dân của mỗi Doanh nghiệp Đầu rồng.
Hộp 1: Chủ trương chính sách phát triển DNĐR ở Quảng Đông và Hải Nam
8
Chủ trương phát triển DNĐR ở Quảng Đông
• Thu hút vốn bên ngoài để phát triển DNĐR.
• Khuyến khích xí nghiệp đầu tư 100% vốn nước ngoài hoặc liên doanh với
doanh nghiệp trong nước và các trang trại sản xuất nông nghiệp để sản xuất
mặt hàng hướng về xuất khẩu.
• Khuyến khích tổ chức và cá nhân, khuyến khích các hộ trang trại và các xí
nghiệp tư nhân, về sản xuất, chế biến tiêu thụ, phát triển DNĐR hoặc dùng
vốn, cổ phần kỹ thuật, liên doanh với các thực thể kinh tế khác xây dựng
DNĐR;
• Các doanh nghiệp nhà nước, tổ chức hợp tác, các xí nghiệp vận tải, bao gồm
nông trường quốc doanh, hợp tác xã cung tiêu, công ty xuất khẩu, công ty
thực phẩm được đổi mới, mở rộng lĩnh vực dịch vụ, hình thành DNĐR.
Khuyến khích các nhân viên dôi ra từ cơ quan Đảng, chính quyền lập
DNĐR.
• Nhà nước ưu đãi về vốn, thuế, chi phí đầu vào…để DNĐR thu hút các nhà
quản lý tốt, nâng cao sức cạnh tranh, có điều kiện dịch vụ tốt đối với nông
dân, tôn trọng lợi ích của nông dân, nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật, tạo
điều kiện để họ tham gia cổ phần, có cổ phần khống chế, hợp nhất, liên kết,
cho thuê để mở rộng quy mô, tăng năng lực, phát triển dần thành những tập
đoàn lớn về DNĐR trong nông nghiệp”.
Chính sách ưu đãi DNĐR ở đảo Hải Nam
+Cho vay vốn:
- Các cơ quan kinh doanh tiền tệ, đặc biệt là các cơ quan kinh doanh tiền tệ ở
nông thôn khi xem xét phân bổ vốn cho vay phải ưu tiên các Doanh nghiệp Đầu
rồng.
- Ưu tiên cho các Doanh nghiệp Đầu rồng vay vốn lưu động để thu mua nông
sản của nông dân
- Ưu tiên cho Doanh nghiệp Đầu rồng vay các khoản tiền đầu tư phát triển nông
nghiệp của Nhà nước dành cho tỉnh.
+Ưu đãi thuế:
- Miễn thuế nông nghiệp, thuế nông sản, đặc sản trong 3 năm đầu làm ăn có lãi
cho các Doanh nghiệp Đầu rồng khai phá đất hoang, đồi núi trọc để sản xuất
kinh doanh.
- Miễn toàn bộ thuế sử dụng đất đối với khu vực nhà xưởng tái đầu tư hoặc mở
rộng của các Doanh nghiệp Đầu rồng.
- Thuế lợi tức của Doanh nghiệp Đầu rồng hàng năm được tính dựa trên cơ sở
thuế năm trước. Phần còn lại, nếu được chính phủ các huyện, thị sở tại đồng ý,
xí nghiệp có thể được giữ lại.
9
- Chính phủ huyện thị sở tại quyết định thuế giá trị gia tăng của Doanh nghiệp
Đầu rồng, có thể miễn hoặc giảm thuế giá trị gia tăng cho Doanh nghiệp Đầu
rồng tuỳ theo từng trường hợp cụ thể.
+Các chính sách ưu đãi khác:
- Về đất đai: Cơ quan hữu quan có trách nhiệm xem xét mức thuế sử dụng đất
áp dụng với Doanh nghiệp Đầu rồng, thông thường áp dụng mức thuế thấp nhất
trong khung thuế quy định.
- Về điện: cơ quan điện lực ưu tiên cung cấp điện cho Doanh nghiệp Đầu rồng.
Gía điện thông thường thu bằng giá điện đối với các ngành nghề khác. Giảm
50% mức thu chênh lệch đối với khối lượng điện vượt quá chỉ tiêu.
Nguồn: Nông nghiệp Quảng Đông - XB 2000; Nông nghiệp Hải Nam - XB
2000
4. Các loại hình DnĐr
Tuỳ theo quy mô lớn, nhỏ và nhiều tiêu chí khác, Doanh nghiệp Đầu rồng
được phân loại quản lý theo các cấp, từ cấp trung ương xuống đến địa phương.
Về hình thức, Doanh nghiệp Đầu rồng chủ yếu được phân làm 3 loại.
4.1. Xí nghiệp sản xuất, gia công, chế biến
Xí nghiệp sản xuất, gia công, chế biến có thể bao gồm các xí nghiệp quốc
doanh, xí nghiệp quốc doanh đã được cổ phần hoá, xí nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài hoặc do tư nhân thành lập. Đặc điểm chung của các xí nghiệp này là
ký hợp đồng cung cấp vật tư đầu vào cho sản xuất nông nghiệp và bao tiêu sản
phẩm của nông dân, ổn định nguồn nguyên liệu sản xuất cho xí nghiệp
Hộp 2: Xí nghiệp Đầu rồng ở Vân Nam và Quảng Châu
Xí nghiệp rượu vang Hồng Hà
Xí nghiệp rượu vang Hồng Hà là một trong những Doanh nghiệp Đầu
rồng nổi tiếng của tỉnh Vân Nam. Đây là loại Doanh nghiệp Đầu rồng “kết hợp
vốn đầu tư nước ngoài với cơ sở sẵn có của địa phương để trấn hưng kinh tế”.
Vốn là một nông trường trồng nho của Nhà nước trong thời bao cấp, giai đoạn
những năm 80-90, đời sống công nhân nông trường nho Di Lặc, châu Hồng Hà,
Vân Nam gặp phải rất nhiều khó khăn. Bản thân nông trường cũng đang đứng
trên bờ vực phá sản. Năm 1997, lãnh đạo nông trường đồng ý cho một thương
nhân Hồng Kông thuê đất nông trường, xây dựng nhà máy sản xuất rượu vang
10
Hồng Hà. Nông trường giải tán và tiến hành chia đất cho nông trường viên. Nhà
máy Hồng Hà đầu tư toàn bộ máy móc kỹ thuật, ký kết hợp đồng với nông dân
(nông trường viên cũ của nông trường), đưa giống nho mới, kỹ thuật mới, tái tạo
lại khu nguyên liệu nho, đổi mới toàn bộ từ công nghệ đến quản lý, tạo nên sức
sống mới cho doanh nghiệp.
Xí nghiệp gà Giang Phong
Khác với xí nghiệp rượu vang Hồng Hà, Công ty Giang Phong (Quảng
Đông) lại là điển hình Doanh nghiệp Đầu rồng sử dụng vốn toàn dân để trấn
hưng kinh tế. Vốn là một xí nghiệp hương trấn do thôn tổ chức, nuôi gà thịt xuất
khẩu sang Hồng Kông, trước nhu cầu đổi mới, xí nghiệp đã tiến hành cổ phần
hoá, trong đó chủ tịch hội đồng quản trị góp 40% cổ phần, công nhân góp 30%,
số còn lại là do các tổ chức khác cùng góp vốn. Hiện công ty chuyên sản xuất gà
giống, gà thịt, thức ăn chăn nuôi. Sản phẩm gà thịt chủ yếu vẫn được xuất khẩu
sang thị trường truyền thống Hồng Kông. Công ty ký hợp đồng hàng năm với
1500 hộ nuôi gà trong thôn, cung cấp giống, thức ăn và kỹ thuật nuôi rồi thu
mua sản phẩm của các hộ trên. Năm 2001, công ty đã mở rộng diện tích lên
60ha, tổng số công nhân có 600 người, giá trị tài sản là 500 triệu NDT.
4.2. Các đơn vị nghiên cứu - chuyển giao công nghệ nông nghiệp
Trước đây, trách nhiệm chuyển giao công nghệ không thuộc về các các
đơn vị nghiên cứu khoa học. Gần đây, theo chủ trương chính sách mới của
Chính phủ Trung Quốc, các đơn vị nghiên cứu phải tự tiến hành chuyển giao
thành quả khoa học của mình đến nông dân. Vì vậy, hầu hết các đơn vị nghiên
cứu đều tự mình hoặc góp vốn với các đơn vị khác để xây dựng vườn trình diễn
hay các công ty chuyển giao công nghệ mới. Hệ thống vườn trình diễn và các
công ty chuyển giao công nghệ này là một dạng của Doanh nghiệp Đầu rồng.
Tại các tỉnh nghèo, Nhà nước cũng có nhiều hình thức hỗ trợ khác nhau để phát
triển loại hình Doanh nghiệp Đầu rồng này.
Theo quy định của chính phủ, nếu là công ty cổ phần, các đơn vị nghiên
cứu khoa học có thể dùng thành quả nghiên cứu để đóng cổ phần. Giá trị quy
đổi thành quả nghiên cứu khoa học thành cổ phần được quy định tối đa chiếm
40% toàn bộ cổ phần của xí nghiệp. Giá trị quy đổi cụ thể của mỗi thành quả
nghiên cứu khoa học được các bên tự thương lượng với nhau.
Hộp 3: Vườn trình diễn kỹ thuật cao Quảng Tây
Vườn trình diễn kỹ thuật cao Quảng Tây nằm tại ngoại ô thành phố Nam
Ninh. Giai đoạn đầu, Sở Nông nghiệp Quảng Tây đầu tư tiền xây dựng Vườn
với các khu trình diễn kỹ thuật cao, khu trình diễn giống mới (bao gồm cả giống
11
hoa, rau, cây ăn quả, v v), khu vườn thực nghiệm, khu trồng cây thương phẩm.
Sau đó, vườn là công trình điểm của cả tỉnh, có đầu tư xây dựng, quy mô hoạt
động khá lớn. Tổng hợp các tiến bộ kỹ thuật, và giới thiệu công nghệ mới của
các vườn trình diễn và các công ty chuyển giao công nghệ mới cả tỉnh Quảng
Tây.
4.3. Các chợ bán buôn nông sản
ở Trung Quốc các chợ bán buôn nông sản cũng là các DNĐR. Khác với
Việt Nam, hệ thống chợ bán buôn nông sản của Trung Quốc được thành lập và
quản lý như một xí nghiệp. Các chợ này được hưởng các quyền, chế độ và thực
hiện nghĩa vụ như các xí nghiệp hương trấn khác.
Hộp 4: Chợ vật tư nông sản Hoa Tây Nam, Quảng Tây
Đây là chợ do 1 công ty quản lý và vận hành theo chế độ cổ phần, đứng
đầu là chủ tịch hội đồng quản trị. Công ty thuê đất của nhà nước để xây dựng
chợ. Công ty được hưởng một số ưu đãi về thuế lợi tức (miễn thuế 2 năm đầu),
được hưởng ưu đãi về tiền thuê đất theo chính sách của chính phủ đối với những
dự án đầu tư vào các tỉnh miền Tây.
Chợ mới được xây dựng từ năm 2001 và hoàn thành thêm nhiều hạng
mục mới trong năm 2002, hiện gồm các khu: máy móc kỹ thuật, phân bón,
thuốc bảo vệ thực vật, giống và các vật tư nông nghiệp khác. Do mới thành lập
nên chợ vẫn chủ yếu tập trung vào hoạt động triển lãm và cung cấp giống, vật tư
nông nghiệp, máy móc nông nghiệp và kỹ thuật cho nông dân. Chợ được nối
mạng với mạng thông tin nông nghiệp của Sở Nông nghiệp Quảng Tây và mạng
của Sở Khoa học để tìm hiểu thông tin liên quan đến khoa học kỹ thuật, đồng
thời giới thiệu sản phẩm qua mạng.
Doanh thu chính của chợ hiện nay nhờ bán vật tư nông nghiệp, tiền cho
thuê các gian hàng, triển lãm và dịch vụ tư vấn cho các doanh nghiệp và nông
dân. Chợ có trách nhiệm nộp thuế như các doanh nghiệp khác theo đúng quy
định của Nhà nước.
5. Kết luận và Những bài học rút ra
12
Trước những thay đổi của cơ cấu kinh tế, của cơ cấu nhu cầu, của môi
trường ngoài, áp lực hội nhập WTO, Chính phủ Trung Quốc đã thực hiện điều
chỉnh cơ cấu nông nghiệp toàn diện, quyết liệt. Một trong những hướng đi mang
tính đột phá là thúc đẩy sản nghiệp hoá nông nghiệp với mũi nhọn là các
DNĐR. Hướng đi của hình thức này là các DNĐR chủ động tìm kiếm và mở
rộng thị trường trong, ngoài nước, mặt khác thông qua hình thức hợp đồng, khế
ước, chế độ cổ phần để xây dựng mối liên hệ với nông dân và vùng sản xuất
nguyên liệu. Doanh nghiệp cung cấp các dịch vụ, thực hiện chính sách giá thu
mua, định hướng sản xuất cho nông dân. Nông dân đảm bảo nguyên liệu ổn
định cho xí nghiệp sản xuất.
Một số bài học đáng chú ý:
+Vai trò Doanh nghiệp Đầu rồng không chỉ là kết nối, nhất thể hoá giữa sản
xuất, chế biến, tiêu thụ mà còn là phương thức quan trọng tiến hành cải cách
hành chính, từng bước đưa một số đơn vị hành chính sự nghiệp (ví dụ các cơ
quan nghiên cứu) chuyển dần sang tự hạch toán. Đây cũng là phương thức quan
trọng để nâng cao hiệu suất chuyển giao khoa học kỹ thuật đến với người trực
tiếp sản xuất.
+Những sáng kiến từ địa phương: Những mô hình hay tín hiệu mới như của
doanh nghiệp hay DNĐR là những giải pháp xuất hiện ở địa phương để tháo gỡ
được những thách thức thường bắt nguồn từ cuộc sống thực tế, những sáng kiến
này thường thiết thực, có sự tham gia rộng rãi của nhân dân và phản ánh nhu
cầu và năng lực của dân.
+Vai trò của chính quyền địa phương: Khi các sáng kiến mới ở dạng phôi thai,
chính quyền địa phương của Trung Quốc thường có chiều hướng đối xử tích
cực, thiên về ủng hộ, nâng đỡ và nuôi dưỡng những sáng kiến mới phát triển,
sau đó chủ động đưa ra các chính sách tạo môi trường thuận lợi cho mô hình
phát triển ra diện rộng.
+Có mối liên kết chặt chẽ và thông tin kết nối giữa chính quyền trung ương với
chính quyền địa phương và thực tế xảy ra ở địa phương. Chính quyền trung
ương tỏ ra nhạy cảm với tình hình diễn ra ở cơ sở, lắng nghe và xem xét những
vướng mắc, cũng như lực cản đối với sự phát triển của những nhân tố mới, từ
đó có những giải pháp tháo gỡ cũng như ủng hộ Chính quyền địa phương tạo
môi trường để nhân tố mới phát triển.
II. Chương trình “mỗi làng một sản phẩm” ở Thái Lan
Theo Tổng giám đốc Phòng Xúc tiến xuất khẩu (EPD), Thái Lan, Chính
phủ sẽ chọn 100 sản phẩm từ các Dự án Mỗi địa phương, Một sản phẩm để xúc
tiến bán ra thị trường vào năm tới và đây cũng là hoạt động trong khuôn khổ dự
án. Ông nói rằng EPD đã bắt đầu thực hiện chương trình chọn lựa 100 sản phẩm
13
từ danh sách 500 sản phẩm đủ chất lượng để bán ra thị trường thế giới vào năm
2002 nhằm thúc đẩy các sản phẩm địa phương và phân phối lại thu nhập trong
cộng đồng dân nghèo nông thôn.
Thái Lan đã xuất khẩu nhiều sản phẩm nhưng chỉ với khối lượng nhỏ,
chất lượng và mẫu mã chưa đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và được thị trường
quốc tế chấp nhận. Hầu hết các sản phẩm xuất khẩu là sản phẩm thủ công, để
cải thiện tình hình này, EPD sẽ phối hợp với Trung tâm Hợp tác châu á-Nhật
Bản để đào tạo cho người lao động ở nông thôn về mẫu mã sản phẩm . Thái Lan
dự định hoàn thành quá trình cải tiến sản phẩm trong một năm mặc dù thông
thường cần 3 đến 4 năm. Chính phủ sẽ hỗ trợ tài chính, và các công nghệ cần
thiết, đặc biệt là các công nghệ để sản xuất các sản phẩm thủ công.
Để có thể đạt mục tiêu đã đề ra, Chính phủ Thái Lan đã dành 100 triệu
bạt được trích từ khoản ngân sách dự trữ 58 tỷ bạt của Chính phủ dành cho các
chương trình phát triển kinh tế để thành lập một trung tâm thiết kế để cải tiến
mẫu mã sản phẩm do người dân nông thôn làm ra. Các khoản hỗ trợ tài chính sẽ
thông qua Hội đồng Phát triển Kinh tế Xã hội quốc gia. Trung tâm thiết kế sẽ
tạo điều kiện để các nhà thiết kế đương đại tư vấn cho người sản xuất và góp
phần vào việc phát triển các sản phẩm địa phương. Như ông Banphot
Hongthong đã nói "Cơ chế này sẽ bao gồm cả việc ứng dụng các công nghệ của
nước ngoài và giúp các sản phẩm của các dự án Mỗi địa phương, Một sản phẩm
cạnh tranh được trên thị trường thế giới".
Bảng 2: Sản lượng các cây trồng chính niên vụ 2001-2002
Cây trồng Sản lượng ( triệu tấn)
Lúa vụ chính 19,56
Lúa vụ hai 4,9
Mía đường 54,35
Cao su 2,44
Sắn Tapioca 17,8
Dứa 1,96
Dầu cọ 3,73
Cà phê 0,075
Ngô 4,42
Nguồn: Trung tâm Thống kê Nông nghiệp, Phòng Kinh tế Nông nghiệp
Ngành nông nghiệp Thái Lan đã và đang là ngành chủ chốt trong nền
kinh tế, thu hút sự quan tâm của Chính phủ kể từ khi Thủ tướng Thaksin
Shinawatra nhậm chức vào tháng 2/2001. Chính phủ đang tìm cách biến những
lời hứa thành hiện thực và đảm bảo công bằng cho mọi người dân thông qua ba
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét