sáp ong - sáp lông cừu

Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
chloroform, ete, hòa tan trong các dung môi bão hòa, độ tan phụ thuộc
nhiều vào nhiệt độ.
• Sáp có độ dẻo và nhiệt độ cháy cao.
• Nhiệt độ cháy là nhiệt độ mà tại đó sự cháy bắt đầu xảy ra nếu cho ngọn
lửa nhỏ đi qua bề mặt của mẫu sáp.
• Nhiệt hóa dẻo của sáp là nhiệt độ mà tại đó sáp từ thể rắn bắt đầu chuyển
thành dạng lỏng. Trái ngược với nhiệt hóa dẻo là nhiệt hóa rắn. Tính chất
này được đo như là tỷ sốä phần trăm co rút về thể tích của sáp.
2/ Tính chất hoá học:
• So với mỡ trung tính tất cả các loại sáp đều bền hơn dưới tác dụng của
ánh sáng, nhiệt độ, các chất oxi hóa và các yếu tố hóa học khác.
• Ngoài ra sáp cũng khó bò thủy phân, chỉ bò xà phòng hóa trong môi trường
kiềm ở 150-160
o
C và có áp suất.
• Trong môi trường acid, sáp không những không bò thủy phân mà ngược
lại, khi đun nóng hỗn hợp rượu cao và acid béo ngay cả khi có mặt của
nước cũng có thể xảy ra sự tổng hợp sáp.
Sáp được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp như mỹ phẩm hay
dược. \K83, P^+?8 Sáp động vật được tiết ra từ tuyến giáp của côn
trùng, từ tuyến xương cụt của chim và từ tuyến da của động vật có vú. Các côn
trùng thường dùng sáp làm vật liệu xây dựng. Trong đó 8!Kp3, %+,
3LT
II. S ÁP ONG:
Page 6
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
• L
•
%2
€
8PFG
€
L2
€
3*
•
L
€
88"%F
‚
L8"FG
•
,L
ƒ
8H!
ƒ
8
2
ƒ
88"!8!
ƒ
G
ƒ
G
•
+*
•
%L
€
82
ƒ
8HR%u
ƒ
H!
ƒ
8%
€
3*
•
;*
ƒ
.%„;*
ƒ
.%…3*
•
L
€
88F
•
g2
ƒ
8.*
ƒ
88F
•
8!
ƒ
 *
€
.L
•
+*
•
PFG
€
!
•
3*
•
„FG
•
K*
•
%+!
€
8*
•
.L
ƒ
…l8*
•
.L
ƒ
G
•
P2†
ƒ
3*
•
8L
•
%m
• Loại sáp này được tạo ra ở phần bụng của con ong (Apis mellifera), Ong
sử dụng chúng để nặn thành những lỗ tổ ong, bảo vệ cho ấu trùng ong phát triển
bình thường và giữ cho mật ong khỏi bò hư tổn.
• e2
€
883FG
€
2
ƒ
8*
•
8F
•
!
•
3%*
•
8F
€
+2
€
8H*
ƒ
*+*
•
*%
ƒ
+!
•
8L
•

•
*†
•
*
€
P2I3
‚
%,R
‚
%
•
*8"L
€
+*
•
3*
•
8*PL
•
2
ƒ
8*
•
IK!
ƒ
%
ƒ
8*
•
C*
€

2
ƒ
8HR%
ƒ
.*
•
H†
ƒ
8L
•

•
*
ƒ
3*
€
 G
ƒ
.,*
ƒ
.%*
•
P%
ƒ
+*8"%
•
F3*
•
L
€
82
ƒ
8
H*
ƒ
,8F
€
!
ƒ
.K*
•
%+!
€
H%
•
*
ƒ
,+2
€
88F
•
K!%*
•
g2!
ƒ
+*
•
%
• 2
ƒ
8K*
•
%+!
€
*
•
%
•
L
•
8!
ƒ
PL
ƒ
+G
ƒ
%FG
•
G
•
+*
•
%*
ƒ
Pu
€
8†
ƒ
*
P!
ƒ
,F
ƒ
H%
•
R%3%*
•
FG
•
FG
•
8*P*
‚
,F
•
C
€
,*
ƒ
.%8"%*
ƒ
.FG8L
ƒ
L
•
8"!
•
8F
•
P2
•
F
‚
uQQ8"FG
ƒ
L!
1) Thành phần hóa học:
• .<9J9*, %3O*38%3g3
• %"*z=R,8R"9**CK_%HL%.%Rl
vb  ‡
m+Y"FN
"g3I"FN+*C=,f

d
0

• *
•
*I!
•
!F
ƒ
P*
‚
g*
ƒ
P
€
PFG
€
*
ƒ
Pu
€
8†
ƒ
%
ƒ
3G
€

•
*,*
ƒ
.%
;*
ƒ
.%%
ƒ
F
ƒ
**
ƒ
2
ƒ
8*ˆˆR*C.RR83R,8R"lO‰m+*
•
K%ˆ3*+%%C,
|3*+%%C,%
ƒ
P!
ƒ
QdQ3%*
€
H*
ƒ
*I8"%P%
ƒ
)*8"%
€
2
ƒ
83*
•
",I
.%RK"+*
•
*3**
•
uu*
•
,F
€
†
•
8*
•
*
ƒ
L
ƒ
%
ƒ
*%
€
8F
€
C%
•
*
2
ƒ
8ˆ3*+%%C,P*
‚
%
ƒ
8!
•
*
•
8†
ƒ
PFG
€
L
€
8,L
ƒ
Pu
€
8†
ƒ
%
ƒ
3G
€
PFG
€
8†
•
82
ƒ
8"%
,*
ƒ
.%
• ;*
ƒ
.%%
•
F
ƒ
**
ƒ
2
ƒ
8%%,**"CR,IR333%,RI*
ƒ
*g†
ƒ
8*I*
ƒ

%
ƒ
+8*F5

I5

I."%d+8*I‰+*
•
I%8*CIˆ%3*CI*
ƒ
2
ƒ
8
H%*
ƒ
F*gI*R,I,u
ƒ
8IPL
•
IHR
‚
+*
•
**R,R*
ƒ
2
ƒ
8P*
‚
PFG
€
g*
ƒ

Page 7
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
P
€
8"%,*
ƒ
.%%*
•
8%*
•
L
ƒ
+G
ƒ
*
ƒ
8*
•
.2
•
%
ƒ
8"%8F
€
.2
•
I*
ƒ
2
ƒ
8
.
€
*8F
€
.2
•
+*
•
PFG
€
L2
€
3*
•
F
‚
2
ƒ
8CCFG
‚
*8%*
•

2) Tính chất vật lý:
• ; %3^878"j+LPSI8FX3+%PJ(
.-8o8^+%tf+H2J84%
• Màu sắc của chúng phụ thuộc vào những bông hoa được thu thập bởi
những con côn trùng=8pt, 8"%8"j%\, +=78"Š48I=
+48IC**+2I=P\K8C%\, 8"jl%HL
H6%\Kk.FG. %-mI=8"j%\<F++5$%+
?8%H]F]+8(878IxFK%+78"o.-88"pKS8FX
M=o‹
• ; %=P^z*8**%8"%KRhRRI8%3RRI3%"%ˆ%"+ZC
LZG.2UH-
3) Tính chất hố học:
• Sáp ong dễ dàng bò xà phòng hóa và nhũ hóa do trong thành phần của nó
còn các acid béo tự do, diol và hydroxyacid. Bản báo cáo đầu tiên về việc phân
tích sáp được thực hiện bởi Chevreul H năm 1824. Sau khi tiến hành xà phòng
hóa, ông ta nhận thấy trong 1g sáp chứa 0,346g lipid có tính acid (có thể là acid
margaric, oleic và stearic) và 0,567g phần còn lại không có tính acid không phải
là glycerine. Sau này, Brodie BC tiến hành phân tích sáp ong đã phát hiện ra và
đặt tên chúng là acid cerotic, mellissic và rượu melissic.
• Phép phân tích hiện đại đã chứng minh sự tồn tại của các thành phần khác
nhau: este palmitate, palmitoleate, hydroxypalmitate của các rượu mạch dài
(C30-32), (chiếm khoảng 70%-80% khối lượng tổng cộng). Tỷ lệ của
triancontanylpalmitate (hoặc melissylpalmitate, este của rượu C30 với acid béo
C16) so với acid cerotic (C26:0), một phần chủ yếu của sáp ong là 6:1. Các
ethyleste cũng có mặt, đặc biệt nhiều nhất là ethyl palmitate, ethyl
tetracosanoate, và ethyl oleate. Các hydrocacbon béo (10-18% heptacosane,
nonacosane và các chất khác có mạch C từ 17-25), các hydrocacbon không no có
mạch C từ 21-35 với 1 hay 2 nối đôi trong phân tử, sterol (hơn 2% cholesterol,
lanosterol, b-sitosterol), pheromone (geraniol, farnesol) và terpenoid cũng được
tìm thấy. Nhiệt độ nóng chảy của chúng vào khoảng 62-65
o
C.
Page 8
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
4) Ứng dụng:
• Sáp ong giúp bảo quản thực phẩm rất tốt, không tan, rất trơn, không bò tác
đông về mặt hóa học.
• ; %3^88"%Z3%4, ZCD+P--78LCD
9*=HL~kL.PŒ<IL.32PX78+#, I
zPFNCo#8"%ZL.H-FL.81
PIL.8U.rI7+*%,
• ; %PFNCo#PpJ, J8XI+$C<I7C<IJ*868IJ
gP-<%\gP-•
Nến làm bằng sáp ong tốt hơn nhiều và vơ hại
yJ3Ks, %33%4J38T, %8U!IHL
`*S+HŽI!8HJ8I,4+=G-3%4J8L8FX
yJ, %HL.-88$-,$.rP^4+H-~8$"*
-%286-%286,Ž3%4K]-782C`8"%K<HL
H6+84%!$-8~8-%+,$H%-I2KsPFN78,R"%8%"R8"%
G8p; %378%8%=8T8U!+SHL`*S+HŽ
R%J•YODZ
• Sản lượng sáp trên thế giới vào khoảng 7000 tấn mỗi năm và 60% số ấy
được dùng trong ngành mỹ phẩm và dược.
Page 9
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
T8-AQQ>IL8c%8%d•R8%3*8lM8*mP}8"*8
8"FX,%CFwL .R;RR"%3%"YI+Y8.<K(,C<%3+RHJ8
N.+Y, %8!!Š.8L8!,jt8U!+C8"S)$P^
rFN89*PLL MYZCFw78FH%-78I, 88pI, %I
C<%3+RIJ8g78*P* .R;RR"%3%"=8-CDCFwL+u
T*`8LIPt8X8Lt8!%PLLHL<Co8!-3%4
,%H-
• 2
ƒ
8Pu
€
8†
ƒ
Pu
€
K!
€
8
•
*,*
ƒ
.%%
•
3*
•
L
€
88*
•
.2
•
8!
€
8+G
•
8"%+!
€

8*
€
%PL
€
2
•
%C*FG
€
H!
ƒ
8G
€
.+G
ƒ
*
ƒ
3%*
€
8*
•
%L
€
8F
€
!%
ƒ
8*
ƒ
C
€
32u
8"%+!
€
u,%
ƒ
C*3*
•
*%3R+*
•
3LL
€
I3%RO"%.%3,"RR3*
•
L
€
83%*
€
HR
F
‚
2
•
%*
•
*
•
%%3*
•
C*HL+*
•
%
•
P%
ƒ
+*8"%
•
3*
•
L
€
82
ƒ
8*
ƒ
8dg*8F*
‚

;*
•
.2
•
|%"R+R" +P*
‚
8*
€
%PFG
€
,F
€
)*82
•
*!
•
FG
•
8"!8%*
•

8!
ƒ
G
ƒ
!
•
*
•
P*
‚
H!
ƒ
%2
•
,F
•
C
€
,*
ƒ
.%8u*%8"!.*
€
+8%*
•

8!
ƒ
G
ƒ

• "%%I, %PFN,aCD#8"%+Z*K ; %
+8*"%Q, %8(`*0QEvPG+)f8J+8*678Z*
K9*, %PFNL?8T8X(gF* %"*8RP#KL^83Y.,
3!P<+(HK+!I3%4, P#=863C+37I783
Page 10
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
, Y; 8HJ83+-u-K-8(%8"%P=%P‘8"`IL7
8"o+K$%)$?8378GK$9*-8f*%C-I3-8*3=
3#-Hf`I, %Š878P^"*
• o, %Z*8"+!f8*% . M!f8*%38FN
+!8JK}X+*3Lkf8*%58FGPf*\.C%8=
)R%-8*Ks-CDDHL+LHrI3*8*)-#3gFYC*I)*
P=+HrI7g2?.+%+2+! #8"84•gLG, %PFN
8U8"%:528"%8F8Js!+L=+Y\8
FXIf8*K+!FY3!8"!IPf8^8P<f7^8r, IP<H*
Š.8n=+Y3•8*-f8*%H%$QIdQIR\8Ks^88X
78FXPp8"-8"G+%\8••3<P#8"Pf8^7I•^Pf8
%PJHzH%$8S8*^YG, %=8-CDf+!I
$P*I,-8HrI8ŠPr)-8"S84%9JZK2,*P#8":
HL)$,ŽPFN6"4+38f8*84•8R%
P4!IP#8"8f8*%KsgLG, %3^8.FG.
P#8"=)$IP\K8kZK2PFNP#8",YlR%t
5-%;`]R+X;fm
• %"*I, %HJ8N.+Y*P$8az=8-CDZ*HJ83[=-
9I"%J8qHJ8N.+Y.Œ.Z*8
• Sáp ong mật và vị thuốc bạch lạp:
• ; %PFNJ8T8(%Il8<%mI,*HP}37J8?8+wJ8
%%R%*CFN8<ICo!8<%Pf888*I8-]%
8"‘f+Y,Z*%\FYG+Y3#d0^8PpZ*+!IK6P4
8p8
• ; %PFNCo8"%(8"#+Y8!8f3%34.*K4
34.; =+IG8"%I78#+F=C<wIHL3{84.78I
HL`8+wI=o8G9*?8%I+4833%48f8Z3%48f8I
8f%8%+C‘%F)8’%Ig*P484%%PFNKKs, %=
8pK$%)$PFN"7832; %8**+%8fC-I8fwF^878
HJ8C6
• <%FY3!Ig-+R,<l8#8%-mK]+2IPR,*%
*8`3FNKs*I8-"!I"2K^8I"t8"^P#qf3<I•
Page 11
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
3<0+Y"FNZ*C*HL=+`*-<%.fN.+Y8="fIg-
"j3^8I3FNKs*IPf88t86I8-K^8If•3<0dv+Y"FNZ*
3Fw3k3%_8
• (PFNJKJ8, 8R%-3,*b<%PFNj8]I"$P#
+]3!^83Y.gGFY.P\88"!+~8"R8"%t%\“P}=,”FY?
+%8?8H6,LFYGFY,LKf3!,Ž38<%#+$
88)*gGFY.Pp34Z\KrJ.8DPPJHHLz$
8<%8"!gGFY.3PFN5jt"*IPp^ Y.+-P=8"!\8FY
8"%t=P^C%\]8o,f3FN8<%MY8+-"*IP-89%
$I"tP(HL,ŽPFN, %
5) Sáp ong và phương pháp khai thác, chế biến:
; %C%%8N8J8"*Ppg2K-8(; 8L3, F*)*8Jd8U
78P=3, K-8(I, 3FwŒ%I, j8+68j.•f=H, .$7d
:<%@I%\Qd:<%^l<3%4m•f=, %8f8.$8(`
H*8-, 
Xử lý sáp thơ tại các cơ sở ni ong
 *-7, PG$3 :
• Đối với sáp lưỡi mèoIFX8*8%7%8*,*P=, ,ŽPL8
K-, 8R%HL
• Đối với các loại sáp khác:K‘], 8Jdg0d:%+%8ŠI
,*P=7%8*lt7, =%FYPp, $m;*P=37"*_.34"t34
PF*+%78J.+_.%PJH, 8"%8Š~z34C4\K}IHL=P^
C‘%J7#=8p%, +D+%t7"tP(+%8ŠPF*3!KPp_.
%, $"*+x3d3<F8"!7g%8*PFNFY, IPp3j
8"%gLI?,ŽPFN, %=3{84.78FY, zP*=8"%gL<
,aCD+$I7Iu9Pp.<\K}z34=P98X*3jgfP-IH
^4%K].<\, k\8CFY8$, I734+3)*3FY,*P=P(+%
HLlHL=8p3-•2FYmIP(, 8HL8R%SC-
-+H, ^K="*H]-P}%+%HLI8SHL!734
Z*Š@IH7, P}$8S3LZ3a*]Pp8"-]*%4C%,
8"%"*+ZP^C‘%I,j9*, L68%I, 68=8pP(FY, +%gLI
?If8"R3HL
Dùng sáp ong sản xuất chân tầng
; %^8FX=,j+P^C‘%86N.%+,$g782
8<%^,$g7828<IHLCo, %kP%KKIJ
HL=P#HHa8"o%P=I,$g7828<.$KJ8"“tf9*
, %J, =3{84.788"FYH,$g7828<<.$334
•^8,f!<783FN9*28< : 
Page 12
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
• 28<.$"“XIP-P#HL3
• •,j28<+J8"j3, P}734#3<
• ; C‘%I\8g_HLK+w+j8”8R%+J8C*%
• ŠH68FY28<>gQI3•*j
• %HL8"FYHP===7#u-Z*-87I=^.
KS*`PpPU28<I^8^.8TQdQJ
Bảo quản sáp ong và chân tầng
<Z, +28<8"%8oH6IP\8GHLI-^.28<
HLPFNt3!*#"-8S8"43]X3•8(I28<Pp
32I\8,ŽK`I%\KfIKJC%P=,$g7828<PJP2Co
PJP=HLPpPJ+D,*pf,2.-8(=8pPH’+8-^83<
gL3F’f8vQ*3F’%

=`*, %8"%.zH6
(Nguồn: Kinh tế kỹ thuật ni ong, NXB Thanh Hóa, 2000, tr.110-113)
III. LANOLIN (sáp lông cừu) :
• Các tuyến bã nhờn ở cừu tiết ra những chất này và người ta thu được
chúng từ lông cừu thô bằng cách cho chúng vào trong kiềm loãng hoặc chất
tẩy.Lanolin có chức năng giữ cho lông cừu khỏi bò thấm nước. Lông cừu chưa qua
tẩy rửa chứa khoảng 10-24% chất nhờn và 1 tỉ lệ muối nhỏ của các acid béo
mạch dài.
• 3*%33N.78PFN8S878"%8U!I~g78Ppu$
,U8(8FGPJG8p+?8LI3CKY8,•–CC*CC%•,+*ˆ8*•8%%"
8%–%,
1) Tính ch ất và thành phần hóa học:
• *%33^8,$.r8U!I8J8T78X9*%TI=`*
%3R,8R"%33^88.<)*8"8"%w9*C*+k8"48-3]8"%
P#H8P^G8pC%+?=8p%3{I•8"N+8uH$uZr,
3@%C*! *%3=8p2C`+Y^8,fFX
• Lanolin có chứa este béo (14-24%), rượu tự do (6-20%), este của sterol và
rượu triterpene (45-65%), sterol (cholesterol, lanosterol) và terpene (4-5%).
Terpene là những phân tử nhỏ kò nước, thấy nhiều ở thực vật bao gồm vitamin A,
carotene và dầu thực vật như geraniol, camphor và menthol.
Page 13
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
Lanolin ở dạng khan
• Acid béo được hydro hóa (chủ yếu là hydroxy palmitate) cũng đïc tìm
thấy ở dạng tự do hoặc este hóa. Mạch acid béo có từ 14 đến 35 nguyên tử C mà
hầu hết ở dạng mạch nhánh (cấu trúc iso hoặc anteiso). Nhiệt độ nóng chảy của
chúng vào khoảng 35-42
o
C.
• *%3PFN8?8T3LKs)-8"S3,4+,*P=PFN834
Ks-8J8K3828fP^*%Pp8?,$.r8T3LI,*P=8U
)-8"SF78+3%48-)-8"SH-+fo38PFNJ
.r3*%3
• *%3,ŽP\K8ZCDH8"%8.<9*,$.r=`*
3FNFY3YKk+S=fPx8FGFY8"%C<IC*=8p7.8D
PFN=CC
• MS3*%333%4, !=8%-=*?G-N.78H-+{
F*HnPPFNf3!Z*3*%3+CF3FN8f8"T,28"%88+
-,$.r8T,Z*
• V8"S,$g78"78.`84.788r8"j%\R833%"CRlC
LZGmPFNCoPp38"j3LF8L788$9*)-8"S8FX
t3*%3IKo+FY5oPFNPF*"*%qFY8$8SPFNPF*)*
8fga3@qz3*%3PFNPF*)*8fF78O<\K}8f8"T,2
Page 14
Đề tài: Sáp Ong – Sáp Lơng CừuGVHD: Tơn Nữ Minh Nguyệt
8SPFNP*PJ8% l%CˆRC3*%3I;O"*CRm+*0Q l,8*C*"C3*%3
;O
2) Ứ ng dụng:
*%3PFNL?3782H6`C*‹8"%-,$.r8T
3*%3I8-8$~C{P#PFN%.J.
• •Š.Pw,U7.8DFY)*C*PpuT*+Z*3+J8`83kC*
• =PFN,aCD"^"}o+Y,U`CDP*C48"%8f8ŠI
K*%t$8f8$%^
• Cũng giống như sáp ong, từ thời xưa lanolin trong ngành mỹ phẩm và da
liễu nhưng trên thực tế chúng dùng để chế tạo các chất trong công nghiệp như tơ
sợi, mực và chất bôi trơn.
• "%—.rI378Zr+783#3%J.8=HLK
`783#Š.%8=#4+FN878CCFw+78p
8p,Z*88+X5$%+8=f34+78P^r8"%H+{ZPFNJ.8=
•
IV. SINH TỔNG HP SÁP :
• ; KpKSlR.83*"•*gd8T3Y.%o9*8U+?8+L8"om
t#.28a3.C4CHL.2UIz*8*8"%CLZG
"%#8"FXN.IZ3Y.3.C`*."%8R+-,j8fI+-7
8"Š.28aH-*8o+%784%=*9*, +ZJ8fL8"FX
y"!\8%o9*8U+?8IZ3%4, 8"%C*`*8I
^8.%3R3.CHLz*8*9**CK_%C"%g+R.%g
Page 15

Xem chi tiết: sáp ong - sáp lông cừu