Ly hôn trong luật hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000

Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
- Nghiờn cu cỏc quy nh ca phỏp lut hin hnh v ly hụn. Vi ni
dung ny, Khúa lun i sõu phõn tớch ni dung nhng quy nh v ly hụn theo
Lut Hụn nhõn v gia ỡnh Vit Nam nm 2000, so sỏnh vi phỏp lut ca
mt s nc trờn th gii thy rừ nhng im thnh cụng v hn ch ca
phỏp lut Vit nam trong vn ly hụn.
- Tỡm hiu thc tin ỏp dng phỏp lut v ly hụn thụng qua hot ng xột
x ca To ỏn. Qua ú, ỏnh giỏ v nhng thnh cụng v hn ch ca vic ỏp
dng phỏp lut v ly hụn t ú s nờu lờn mt s nhng kin ngh nhm
hon thin phỏp lut v ly hụn.
3. Phng phỏp nghiờn cu
Trong khúa lun s s dng nhng phng phỏp sau õy: Phng phỏp
lun; phng phỏp lch s; phng phỏp phõn tớch, tng hp; phng phỏp
thng kờ; phng phỏp so sỏnh,.
4. C cu ca Khúa lun
V b cc ca Khoỏ lun, ngoi phn Mc lc, Li núi u v Danh mc
ti liu tham kho thỡ Khúa lun ny c chia lm 3 Chng:
Chng 1. Khỏi quỏt chung v ly hụn
Chng 2. Ly hụn theo Lut Hụn nhõn v gia ỡnh Vit Nam nm 2000
Chng 3. Thc tin ỏp dng Lut Hụn nhõn v gia ỡnh nm 2000 v ly
hụn v mt s kin ngh hon thin ch nh v ly hụn
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
5
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
Chng 1
Khỏi quỏt chung v ly hụn
1.1 Khỏi nim v ly hụn
Quan h hụn nhõn di ch xó hi ch ngha vi c im tn ti lõu
di, bn vng cho n sut cuc i con ngi vỡ nú c xỏc lp trờn c s
tỡnh yờu thng, gn bú gia v chng. Tuy nhiờn, trong cuc sng v chng,
vỡ nhng lý do no ú dn ti gia v chng cú mõu thun sõu sc n mc
h khụng th chung sng vi nhau na, vn ly hụn c t ra gii
phúng cho v chng v cỏc thnh viờn khỏc thoỏt khi mõu thun gia ỡnh. Ly
hụn l mt trỏi ca hụn nhõn nhng l mt khụng th thiu c khi quan h
hụn nhõn tn ti ch l hỡnh thc, tỡnh cm v chng ó thc s tan v.
Vn ly hụn c quy nh trong h thng phỏp lut ca mi quc gia l
khỏc nhau. Mt s nc cm v chng ly hụn (theo o thiờn chỳa), bi vỡ
theo h quan h v chng b rng buc thiờng liờng theo ý chỳa. Mt s nc
thỡ hn ch ly hụn bng cỏch a ra nhng iu kin ht sc nghiờm ngt.
Cm ly hụn hay hn ch ly hụn u trỏi vi quyn t do dõn ch ca cỏ nhõn.
Phỏp lut ca Nh nc xó hi ch ngha cụng nhn quyn t do ly hụn
chớnh ỏng ca v chng, khụng cm hoc t ra nhng nhng iu kin
nhm hn ch quyn t do ly hụn. Ly hụn da trờn s t nguyn ca v
chng, nú l kt qu ca hnh vi cú ý chớ ca v chng khi thc hin quyn ly
hụn ca mỡnh. Nh nc bng phỏp lut khụng th cng ộp nam, n phi yờu
nhau v kt hụn vi nhau, thỡ cng khụng th bt buc v chng phi chung
sng vi nhau, phi duy trỡ quan h hụn nhõn khi tỡnh cm yờu thng gn bú
gia h ó ht v mc ớch ca hụn nhõn ó khụng th t c. Vic gii
quyt ly hụn l tt yu i vi quan h hụn nhõn ó thc s tan v. iu ú l
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
6
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
hon ton cú li cho v chng, con cỏi v cỏc thnh viờn trong gia ỡnh.
1
Theo Lờ-nin thc ra t do ly hụn tuyt khụng cú ngha l lm tan ró
nhng mi liờn h gia ỡnh m ngc li, nú cng c nhng mi liờn h ú
trờn nhng c s dõn ch, nhng c s duy nht cú th cú v vng chc trong
mt xó hi vn minh
2
. Nhng bờn cnh ú, ly hụn cng cú mt hn ch ú l
s ly tỏn gia ỡnh, v chng, con cỏi. Vỡ vy, khi gii quyt ly hụn, To ỏn
phi tỡm hiu k nguyờn nhõn v bn cht ca quan h v chng v thc trng
hụn nhõn vi nhiu yu t khỏc m bo quyn li cho cỏc thnh viờn
trong gia ỡnh, li ớch ca nh nc v ca xó hi.
Nh vy, ly hụn l s chm dt quan h hụn nhõn do To ỏn cụng nhn
hoc quyt nh theo yờu cu ca v hoc chng hoc c hai v chng.
(iu 8, khon 8, Lut Hụn nhõn v gia ỡnh nm 2000).
1.2 S lc lch s ch nh ly hụn trong phỏp lut Vit Nam qua cỏc
giai on phỏt trin
1.2.1 Ly hụn trong c lut Vit Nam
Trong c lut Vit Nam, cỏc cn c ly hụn thng c bit di tờn
duyờn c ly hụn hay cỏc trng hp ly hụn. Cỏc duyờn c ly hụn trong c
lut thm nhun sõu sc t tng Nho giỏo, ngha l chỳng c quy nh da
trờn s bt bỡnh ng gia v chng v nhm mc ớch bo v quyn li gia
ỡnh, gia tc hn l quyn li cỏ nhõn. Chớnh vỡ vy, m duyờn c ly hụn
trong c lut c chia lm 3 loi: ry v, ly hụn bt buc v ly hụn thun
tỡnh.
Trng hp ry v
Ry v l vic ngi chng c n phng b v ngoi tm kim soỏt
ca cỏc thit ch xó hi. iu 301 B lut Hng c quy nh: nu ngi v
1
1. Giỏo trỡnh Lut hụn nhõn v gia ỡnh Vit Nam, Trng i hc lut H Ni, Nxb Cụng
an nhõn dõn, H Ni, 2007, Tr.239
2
2. V.I.Lờnin -Ton tp, Tp 25, Nxb Tin b, Maxcva, 1980, Tr 335.
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
7
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
phm phi mt trong cỏc iu tht xut thỡ chng phi b v, nu khụng b
v s b ti bim. Tuy B lut Hng c khụng thng kờ rừ cỏc trng hp
no c coi l tht xut, nhng trong Hng c thin chớnh th (on 64)
v B lut Gia Long (iu 108) ó nờu rừ, ú l by trng hp sau: khụng
cú con, dõm óng, khụng th b m chng, lm iu, trm cp, ghen tuụng v
b ỏc tt.
Trong quan nim ca xó hi Trung Quc cng nh xó hi Vit Nam truyn
thng, vic hụn nhõn khụng n thun l vic hai cỏ nhõn to lp mt gia ỡnh
m hn th, nú l vic ca hai bờn gia tc. i vi cng ng gia tc, mc
ớch ca hụn nhõn l duy trỡ dũng dừi v th phng t tiờn. Trong hon
cnh y, vic khụng cú con c coi l bt hiu vi cha m, gõy thit hi cho
li ớch gia tc v vỡ c y, ngi chng c phộp n phng ry b v
mỡnh. Cng trong li ớch ca cng ng gia tc m vic ngi v ghen tuụng
hay dõm óng nu ngi chng khụng b thỡ bi hoi gia o, ngi v trm
cp m khụng b thỡ v lõy n chng, nu ngi v b ỏc tt thỡ khi cú vic t
t thỡ s khụng lm c c, nh hng ti li ớch gia ỡnh, ngi chng cng
phi b. Ta thy, duyờn c ngi chng b v ch yu quy vo li ca
ngi v m nhng li ny bt ngun t a v thp kộm ca ngi ph n
trong xó hi phong kin. Nm trong s by duyờn c ry v núi trờn tuy cú
phn li ca ngi v (dự khụng hn nghiờm trng), nhng vỡ li ớch gia ỡnh,
ngi chng c quyn n phng ly hụn khụng cn bit n ý kin ngi
v cng nh khụng cn xột õu l nguyờn nhõn dn n hnh vi phm li ca
ngi v. Hai duyờn c cũn li, khụng cú con v b ỏc tt, dự ngi ph n
khụng cú li nhng vn c cỏc nh lm lut chp nhn nh cỏc duyờn c ly
hụn, cng l vỡ mc ớch bo v quyn li ca gia ỡnh. S hy sinh quyn
li cỏ nhõn v chng bo v quyn li gia ỡnh cũn c cỏc nh lp phỏp
hng Nho giỏo y xa n mc mụ phng hon ton quy nh ca phỏp lut
Trung Quc, theo ú, nu ngi chng khụng b v trong trng hp tht
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
8
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
xut thỡ ngi chng b x ti bim (iu 310 B lut Hng c, on 166
Hng c Thin chớnh th). Cú th núi, phỏp lut can thip khỏ sõu vo cuc
sng gia ỡnh ca mi nh. Vic ly hụn khụng l s t nguyn gia hai ngi
m hon ton ph thuc vo a v kinh t, vo s phõn tng giai cp xó hi.
Tuy nhiờn, bờn cnh cỏc trng hp tht xut, c lut Vit Nam cũn quy
nh 3 trng hp ngi chng khụng c b v (tam bt kh) dự cho ngi
v cú phm phi mt trong cỏc iu tht xut, ú l: v ó tang nh
chng c 3 nm; khi v chng ly nhau nghốo hốn, sau tr nờn giu cú; khi
v chng ly nhau, v cũn b con h hng, khi b v, v khụng cũn ni
nng ta. Nu v nm trong trng hp tht xut nhng ni c ra
trng hp tam bt kh m chng vn b v, thỡ chng chng b pht nh
hai trt v hai v chng phi on t li. Tuy nhiờn, tam bt kh khụng cú
hiu lc nu ngi v phm phi ti thụng gian.
Trng hp ly hụn bt buc
Ngoi cỏc trng hp tht xut, c lut Vit Nam cũn quy nh khi vic
kt hụn vi phm cỏc iu kin ca kt hụn thỡ v chng buc phi ly d. Lut
khụng quy nh bng cỏch thng kờ õu l cỏc iu kin thit yu ca hụn
nhõn (lut ch quy nh cỏc nghi l kt hụn) cng nh quyn v ngha v c
th ca v chng, m lut ch can thip khi cú s vi phm cỏc iu kin hoc
cỏc ngha v ny v ly hụn bt buc c coi nh l hỡnh pht cho s vi phm
y. Chng hn, v s vi phm ngha v chung sng gia hai v chng, iu
308 B lut Hng c quy nh: phm ngi chng ó b lng v 5 thỏng
khụng i li thỡ mt v. Nu v ó cú con thỡ cho hn mt nm. Vỡ vic quan
phi i xa thỡ khụng theo lut ny. õy l quy nh nhm rng buc trỏch
nhim ca ngi chng. Trong gia ỡnh di ch phong kin, v chng
phi cú ngha v i vi nhau, ú l ngha v ng c. Tc l v chng phi
cựng nhau chung sng, cựng n vi nhau v ngha v phự tr rng buc
trỏch nhim i vi nhau gia hai v chng. Ngoi ra, ngi v phi thc
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
9
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
hin hai ngha v i vi chng l trung thnh v tũng ph. Vỡ vy, khi bc
chõn v nh chng, h phi theo chng nhng h cng khụng hon ton l
thuc vo chng m h vn phi lo lm lo n nuụi sng gia ỡnh. Hnh vi
b lng v m khụng cú lý do chớnh ỏng l vi phm ngha v ng c v
ngha v phự tr ca v chng. Vic b lng v, khụng cú trỏch nhim gia
ỡnh l khụng lm trũn bn phn ca ngi chng trong gia ỡnh. Hn na,
iu ny lm cho ngi chng khụng cũn l tr ct trong gia ỡnh ngi v
cú th nh cy. Trong cuc sng gia ỡnh, v chng phi cú s quan tõm,
chm súc nhau c v th cht v tinh thn. Vic ngi chng b lng v l coi
nh khụng cũn tỡnh ngha v chng na. Do ú, bo v quyn li ca
ngi ph n, lut Hng c cho phộp ngi v c trỡnh quan v thc hin
quyn ly hụn ca mỡnh. Ngoi ra, theo iu 333 lut Hng c thỡ Nu con
r ly chuyn phi lý m mng nhic cha m v. em vic tha quan s cho ly
d. Theo quan nim ca Nho giỏo thỡ bt hiu vi cha m l iu khụng th
dung th c. Vỡ vy, vic con r ly chuyn th phi mng nhic cha m v
cng l iu bt hiu, xỳc phm n danh d gia giỏo ca gia ỡnh, phỏ hoi
tỡnh ngha v chng. Tuy nhiờn, trong trng hp ny ngi v phi tha
quan v nu quan cho phộp mi c ly d, ch ngi v khụng c t ý b
chng.
iu 108 l th hai Lut Gia Long cng quy nh: nu ngi chng mt
tớch hoc b trn 3 nm khụng v thỡ ngi v c trỡnh quan xin phộp ci
giỏ v nh v khụng phi hon li sớnh l.
Ly hụn bt buc cng c ỏp dng nh kt hụn gia nhng ngi cú
quan h thõn thớch, cựng h vi nhau, ang cú tang cha m m ly v, ly
chng, cỏc quan li ly n b, con gỏi hỏt xng lm v c, v l. Vớ d :
theo quy nh ca iu 309, Lut Hng c quy nh: ai ly nng hu lm
v thỡ x ti pht, vỡ quỏ say m nng hu m th vi v thỡ x ti bim ;
iu 317 quy nh: ngi no ang cú tang cha m hoc tang chng m li
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
10
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
ci v hoc ly chng thỡ b x ti , ngi khỏc bit m vn c kt hụn thỡ
x bim ba t v ụi v chng mi ci phi chia lỡa hoc nh iu 323 cú
quy nh: cỏc quan v thuc li ly n b, con gỏi hỏt xng lm v c, v
l, u x pht 70 trng, bim ba t; con chỏu cỏc quan viờn m ly nhng
ph n núi trờn, thỡ x pht 60 trng v u phi ly d .
Theo quy nh ca iu 108, lut Gia Long quy nh: khi v chng phm
phi iu ngha tuyt thỡ buc phi ly hụn. Ngha tuyt cú th do li ca
v (v mu sỏt chng), li ca chng (chng bỏn v) hoc l li ca hai v
chng. Riờng trng hp nu v phm phi ngha tuyt m chng khụng
b, thỡ chng cng b pht 80 trng. Ngha l, cỏc trng hp ngha
tuyt dự ngi ph n cng c quyn ly hụn trong mt s tỡnh hung, a
v phỏp lý ca h cng khụng c bỡnh ng vi chng. Cú th núi, vi cỏc
trng hp ly hụn bt buc, c lut Vit Nam cha phõn bit s khỏc nhau
gia ch nh ly hụn vi hu hụn trỏi phỏp lut.
Trng hp thun tỡnh ly hụn
Phỏp lut thnh vn u tiờn v vic thun tỡnh ly hụn cú t thi Hng
c, theo an 167 Hng c Thin chớnh th, hai v chng bt ho thun
nguyn xin ly d, thỡ t ly hụn phi tay vit tay ký, T hp ng ly hụn y
phi lm thnh hai bn, v chng mi ngi cm mt bn, ri mi ngi phõn
chia mt ni. Di ch niờn hiu v ngy, chng ký h tờn, v im ch;
trong h hoc mun mn ngi vit thay cng c. . Thun tỡnh ly hụn
cú th do v chng tớnh tỡnh khụng hp hoc do nhiu nguyờn nhõn khỏc m
khụng phi bú buc theo iu khon hoc hỡnh thc ca phỏp lut, lut khụng
cú nhng d liu bt buc m ly hụn c quyt nh theo ý chớ ca hai v
chng v vỡ vy ó gúp phn thc hin quyn bỡnh ng ca ngi v trong
gia ỡnh vi ngi chng.
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
11
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
iu 108, lut Gia Long, thun tỡnh ly hụn c quy nh nh sau: nu
chng v tro ý khụng vui nhau, c hai u mun ly d, tỡnh thỡ khụng hp, õn
ó lỡa thỡ khụng th no ho li c, cho phộp h ly d, khụng b ti .
Nh vy, vic nghiờn cu duyờn c ly hụn trong c lut Vit Nam cho
phộp rỳt ra mt s nhn xột sau:
1

Mt l, khỏc vi lut ng i ch chp nhn mt cn c ly hụn duy nht
da trờn thc cht s tan v ca cuc hụn nhõn, trong c lut Vit Nam thỡ
cn c ly hụn c quy nh khụng n nht m a dng hoc ngi chng
cú th t ý ly hụn theo ý chớ n phng ca mỡnh khi v phm phi mt
trong cỏc iu tht xut, hoc hai v chng cú th thun tỡnh ly hụn, cng
cú khi v hay chng b bt buc ly hụn khi bờn kia vi phm mt trong cỏc
iu kin thit yu ca hụn nhõn hay vi phm cỏc ngha v ca v chng.
iu quan trng l, mt khi nhng iu kin ca cỏc cn c ly hụn núi trờn
hi , cỏc ng s c phộp t du chm ht cho cuc hụn nhõn ca
mỡnh.
Hai l, trong xó hi phong kin Vit Nam thi k nh hng m nột bi
t tng Nho giỏo, nu nh vic kt lp hụn nhõn chớnh l vỡ li ớch gia ỡnh,
thỡ khi hu b hụn nhõn, cng l do quyn li ca gia ỡnh chi phi hn l do
mi quan h gia bn thõn ngi v v ngi chng. Núi cỏch khỏc, ý chớ cỏ
nhõn ca v chng b gt ra ngoi l khụng ch khi h kt lp hụn nhõn ca
chớnh h, m cũn khi cuc hụn nhõn ca h b hu b, thay vo ú l li
ớch gia dỡnh, gia tc. Ly hụn vỡ lớ do tht xut hay ngha tuyt l s
phn ỏnh trit quan im ny.
Ba l, cng di nh hng ca t tng Nho giỏo cao c tr m
nhng quy nh v duyờn c ly hụn ó c thit lp trờn c s o c v
nhõn cỏch cỏ nhõn ri bng cỏch y chỳng ó xoỏ nho ranh gii gia o
c v phỏp lut.
1

1
1.Tp chớ Nh nc v phỏp lut, 8 ( 208 )
1
1.V Vn Mu, Vit Nam dõn lut lc kho, tp I, Gia ỡnh, Si Gũn, 1962, tr 561
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
12
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
Bn l, duyờn c ly hụn trong c lut th hin s bt bỡnh ng gia v v
chng, trong ú s phn ngi ph n ph thuc vo ý chớ ca ngi chng
v gia ỡnh chng. Cỏc trng hp ly hụn do tht xut ó th hin rừ nguyờn
tc ny. Ngay c trong trng hp thun tỡnh ly hụn, cng khụng cú bt c s
m bo no cho ngi ph n.
1.2.2 Thi k Phỏp thuc ( n trc nm 1945)
Vi mc ớch phc v cho chớnh sỏch cai tr, thc dõn Phỏp ó chia t
nc ta thnh 3 min: Bc K, Trung K, Nam K vi t chc b mỏy nh
nc v h thng phỏp lut riờng.
Ti Nam K ó ỏp dng quy nh ca ca B Dõn Lut gin yu 1883 quy
nh quyn xin ly hụn ch do ngi chng quyt nh, ngi v khụng cú
quyn xin ly hụn nhng c ỏp dng ch tam bt kh hn ch quyn
xin ly hụn ca ngi chng. Chng khụng cú quyn xin b v nu nh ngi
v ó tang nh chng 3 nm, khi ly nhau nghốo m v sau giu cú, ngi
v khụng cũn ni nng ta tr v nh.
Trong B Dõn lut Bc K v Trung K thỡ vic gii quyt ly hụn c
xỏc nh trờn c s li ca v chng tip tc c k tha. Ti iu 118, 119
B Dõn lut Bc K nm 1931 gii quyt duyờn c ly hụn cho riờng v
(chng). Theo iu 118 B Dõn lut Bc K quy nh ngi chng cú th xin
ly hụn v vỡ: v phm gian, v b nh chng m i, tuy ó bỏch phi v m
khụng v, v th ỏnh, chi, t bc vi v chớnh. iu 119 B Dõn lut Bc
K quy nh ngi v cú th xin ly hụn vỡ nhng duyờn c sau: chng khụng
lm ỳng ngha v ó cam oan sau khi kt hụn, chng b nh i quỏ hai nm
khụng cú c gỡ chớnh ỏng v khụng lo liu vic nuụi sng v con, Vn
ly hụn thi k ny, ch yu c xõy dng trờn nn tng Nho giỏo phong
kin trc õy v da theo Dõn lut ca Phỏp nm 1804 vi quan im thun
tuý coi hụn nhõn l mt hp ng do Dõn lut iu chnh.
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
13
Ly hôn trong Luật Hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000
1.2.3 Giai on t 1945 n nay
1.2.3.1 T nm 1945 - 1954
Cỏch mng thỏng Tỏm 1945 ó a nhõn dõn ta t thõn phn nụ l lờn i
v lm ch t nc, xõy dng cuc sng ho bỡnh, xó hi khụng cũn ch
ngi búc lt ngi. Di s lónh o ca ng, nhõn dõn ta u tranh xoỏ
b ch hụn nhõn v gia ỡnh phong kin c h, lc hu xõy dng ch
hụn nhõn v gia ỡnh vn minh, tin b. Do hon cnh lch s lỳc by gi
chỳng ta mi ginh c chớnh quyn, khú khn chng cht, ch phong
kin cũn ố nng trong t tng ca nhõn dõn nờn nh nc ta cha th ban
hnh mt o lut v hụn nhõn v gia ỡnh m ch thc hin phong tro vn
ng i sng mi nhõn dõn ta t nguyn xoỏ b h tc lc hu.
Bờn cnh cuc vn ng, ngy 10/10/1945 Ch tch nc ó ban hnh Sc
lnh s 90/ST, cho phộp ỏp dng nhng quy nh trong b lut ca ch c
cú chn lc trờn nguyờn tc l khụng c trỏi vi li ớch ca nh nc Vit
Nam Dõn ch Cng ho, trong ú, cú vn hụn nhõn v gia ỡnh v hu qu
ca ly hụn. Cng ngay trong bn tuyờn ngụn c lp khai sinh ra nc Vit
Nam Dõn ch Cng ho, Ch tch H Chớ Minh ó nhn mnh: tt c mi
ngi u sinh ra cú quyn bỡnh ng.v mu cu hnh phỳc v trong
bn Hin Phỏp u tiờn ca nc ta nm 1946, quyn bỡnh ng gia nam v
n ó c ghi nhn ti iu 19 Hin phỏp: n b ngang quyn vi n ụng
v mi phng din
1
. iu ny lm c s phỏp lớ quan trng cho vic u
tranh xoỏ b ch hụn nhõn v gia ỡnh phong kin, t nn múng cho xõy
dng ch hụn nhõn v gia ỡnh dõn ch, tin b.
Ngy 22/5/1950, Ch tch nc Vit Nam DCCH ó ban hnh Sc lnh s
97/SL v sa i mt s quy l v ch nh trong dõn lut Bc K, Trung K,
Nam K trong lnh v hụn nhõn v gia ỡnh. n ngy 17/11/1950, Ch tch
1
1. Hin phỏp nc Cng ho xó hi ch ngha Vit Nam nm 1946
Phạm Trung Hiếu Chuyên ngành: Luật dân sự
14

Xem chi tiết: Ly hôn trong luật hôn nhân và gia đình Việt Nam năm 2000