Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
vật chất cho sản phẩm. Như vậy, giao nhận vận tải đảm nhận việc di chuyển
nguyên liệu vào trong doanh nghiệp sau đó phân phối sản phẩm từ doanh
nghiệp ra thị trường đã tạo thành một vòng tuần hoàn trong hoạt động sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
Trong sản xuất kinh doanh, một doanh nghiệp khó có thể tự mình thoả
mãn nhu cầu về giao nhận vận tải, trên thực tế, nhu cầu này phổ biến do người
giao nhận vận tải đáp ứng. Người cung cấp dịch vụ giao nhận vận tải hoạt
động hoàn toàn độc lập đáp ứng nhu cầu vận chuyển nguyên vật liệu vào
doanh nghiệp hay thành phẩm ra khỏi doanh nghiệp. Người kinh doanh giao
nhận vận tải hoạt động hoàn toàn độc lập cho nên cũng độc lập trong việc thu
lợi nhuận từ việc cung cấp các dịch vụ theo yêu cầu của các doanh nghiệp.
Người kinh doanh doanh dịch vụ giao nhận vận tải chuyên cung cấp các dịch
vụ cho các doanh nghiệp được gọi là nhà trung gian chuyên nghiệp. Một kênh
logistics có thể được tạo bởi một số nhà trung gian chuyên nghiệp như người
giao nhận( freight forwarders); Người kinh doanh vận tải công cộng không có
tầu (Non vessl operating common Carrier – NVOCC); Các công ty quản lý
xuất khẩu ( Export management companies – EMCs); Các công ty thương
mại xuất khẩu ( Export trading companies – ETCs) hay người đóng gói hàng
xuất khẩu hoặc môi giới hải quan,… và sự thành bại của mỗi nhà trung gian
chuyên nghiệp được quyết định bởi sự thành bại của toàn bộ kênh logistics.Có
thể nói giao nhận vận tải là yếu tố cơ bản của logistics và là bộ phận có vai trò
quan trọng trong hoạt động chuỗi logistics.
Giao nhận vận tải là tổng thể các loại hình phương thức vận tải nhằm
mục đích vận chuyển hàng hoá từ nơi này đến nơi khác để đạt được các mục
tiêu thương mại của các bên.Trong buôn bán quốc tế là người bán và người
mua thuờng ở cách xa nhau. Do đó người vận tải đảm nhận việc di chuyển
hàng hoá giữa người mua và người bán, đây là một khâu rất quan trọng, bảo
5
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
đảm hàng hoá đến tay người mua,việc hợp đồng mua bán có thực hiện được
hay không phụ thuộc rất nhiều vào khâu này. Hoạt động nghiệp vụ này bao
gồm một loạt các công việc như : đưa hàng ra cảng, làm thủ tục gửi hàng, tổ
chức xếp dỡ, giao hàng cho người nhận ở nơi đến… liên quan đến quá trình
vận chuyển. Tất cả các công việc này được gọi chung là “ Nghiệp vụ giao
nhận- Forwarding”.
Nội dung cơ bản của giao nhận:
-Nghiệp vụ giao nhận truyền thống:
Chủ yếu là các khâu nghiệp vụ do chủ hàng trực tiếp thực hiên theo
nghĩa vụ của mình được quy định trong hợp đồng, bao gồm:
Tổ chức chuyên chở ,xếp dỡ, hàng hoá từ nơi sản xuất đến các điểm đầu
mối vận tải và ngược lại.
Lập các chứng từ có liên quan đến giao nhận vận chuyển nhằm bảo vệ
quyền lợi của chủ hàng.
Theo dõi và giải quyết những khiếu nại về hàng hoá trong quá trình giao
nhận vận tải, đồng thời thanh toán các chi phí có liên quan đến giao nhận.
-Nghiệp vụ giao nhận quốc tế- Dịch vụ giao nhận:
Trừ trường hợp người gửi hàng (hoặc người nhận hàng muốn tự mình
thực hiện bất cứ khâu thủ tục và chứng từ nào), còn lại thông thường người
giao nhận thay mặt chủ hàng lo liệu quá trình vận tải qua các cung đoạn.
Người giao nhận có thể trực tiếp thực hiện các dịch vụ thông qua các đại lý
của họ hoặc thông qua những người ký hợp đồng phục vụ).
Người làm dịch vụ giao nhận hàng hoá có thể thay mặt người xuất khẩu
hoặc người nhập khẩu hoặc thay mặt cả hai để thực hiện các dịch vụ:
Nhận uỷ thác giao nhận vận tải trong và ngoài nước bằng các phương
tiện khác nhau với các loại hàng hoá XNK, hàng nội chợ, hàng triển lãm
6
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
ngoại giao, quá cảnh , công trình, hàng tư nhân đóng trong Container, hàng
bao kiện rời.
Làm đầu mối vận tải đa phương thức: kết hợp sử dụng nhiều phương tiện
vận tải để đưa hàng đi bất cứ nơi nào theo yêu cầu của chủ hàng.
Thực hiện mọi dịch vụ có liên quan đến giao nhận vận tải như: Lưu cước
tàu chợ, thuê tàu chuyến, thuê các phương tiện vận tải khác, mua bảo hiểm
cho hàng hoá XNK, bảo quản hàng, tái chế, đóng gói, thu gom hoặc chia lẻ
hàng. Thuê hoặc cho thuê vỏ Container, giao hàng đến tận cơ sở sản xuất,
hoặc địa điểm tiêu thụ.
Làm thủ tục tư vấn cho các nhà kinh doanh XNK về mọi vấn đề liên
quan đến giao nhận vận tải và bảo hiểm… Nhận uỷ thác và thu gom hàng
XNK.
1.1.2.Phân loại vầ đặc điểm của dịch vụ giao nhận vận tải
1.1.2.1.Vận tải biển:
Vận tải đường biển ra đời khá sớm so với các phương thức vận tải
khác. Ngay từ thế kỷ thứ V trước công nguyên con người đã biết lợi dụng
biển làm các tuyến đường giao thông để giao lưu các vùng các miền, các quốc
gia với nhau trên thế giới. Cho đến nay vận tải biển được phát triển mạnh và
trở thành ngành vận tải hiện đại trong hệ thống vận tải quốc tế.
Vận tải đường biển có vai trò rất quan trọng trong việc vận chuyển hàng
hoá giữa các quốc gia, các vùng lãnh thổ với nhau. Trên thế giới có khoảng
85% tổng khối luợng hàng hoá buôn bán quốc tế vận chuyển bằng đường
biển.
Đặc điểm của vận tải biển:
- Vận tải đường biển có thể phục vụ chuyên chở tất cả các loại hàng hoá
trong buôn bán quốc tế.
-Các tuyến đường vận tải trên biển hầu hết là những tuyến đường giao
7
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thông tự nhiên.
- Năng lực chuyên chở của vận tải đường biển rất lớn. Nhìn chung năng
lực chuyên chở của công cụ vận tải đường biển (tàu biển) không bị hạn chế như
các công cụ của các phương thức vận tải khác.
- Ưu điểm nổi bật của vận tải đường biển là giá thành thấp. Tuy nhiên,
vận tải đường biển có một số nhược điểm:
Vận tải đường biển phụ thuộc rất nhiều vào điệu kiện tự nhiên.
- Tốc độ của tàu biển còn thấp và việc tăng tốc độ khai thác của tàu biển
còn bị hạn chế
Từ những đặc điểm kinh tế kỹ thuật nói trên của vận tải đường biển, ta có
thể rút ra kết luận một cách tổng quát về phạm vi áp dụng như sau:
- Vận tải đường biển thích hợp với chuyên chở hàng hoá trong buôn bán
quốc tế.
- Vận tải đường biển thích hợp với chuyên chở hàng hoá có khối lượng
lớn, chuyên chở trên cự ly dài nhưng không đòi hởi thời gian giao hàng nhanh
chóng.
Tác dụng của vận tải biển:
Góp phần quan trọng làm thay đổi cơ cấu mặt hàng, nguồn hàng trong
buôn bán quốc tế.
Thông qua vận tải đường biển mà quan hệ buôn bán với các nước được
mở rộng
Cảng biển là đầu mối giao thông, là một mắt xích quan trọng và một bộ
phận quan trọng của vận tải đường biển.
- Vận tải đường biển là yếu tố không tách rời buôn bán quốc tế.
- Vận tải đường biển thúc đẩy buôn bán quốc tế phát triển.
- Vận tải đường biển phát triển góp phần làm thay đổi cơ cấu hàng
hoá và cơ cấu thị trường trong buôn bán quốc tế.
8
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Vận tải đường biển tác động tới cán cân thanh toán quốc tế.
1.1.2.2.Vận tải container:
Container là loại công cụ chứa hàng, khối hộp chữ nhật được làm bằng
gỗ hoặc bằng kim loại, có kích thước tiêu chuẩn hoá, dùng được nhiều lần và
có sức chứa lớn.
Tháng 6 năm 1964, Uỷ ban kỹ thuật của tổ chức ISO (International
Standarzing Organization) đã đưa ra định nghĩa tổng quát về container. Cho
đến nay, các nước trên thế giới đều áp dụng định nghĩa này của ISO.
Theo ISO - Container là một dụng cụ vận tải có các đặc điểm:
- Có hình dáng cố định, bền chắc, để được sử dựng nhiều lần.
- Có cấu tạo đặc biệt để thuận tiện cho việc chuyên chở bằng một hoặc
nhiều phương tiện vận tải, hàng hóa không phải xếp dỡ ở cảng dọc đường.
- Có thiết bị riêng để thuận tiện cho việc xếp dỡ và thay đổi từ công cụ
vận tải này sang công cụ vận tải khác.
- Có cấu tạo đặc biệt để thuận tiện cho việc xếp hàng vào và dỡ hàng
ra.
- Có dung tích không ít hơn 1m
3 .
Tiêu chuẩn Container:
Để phương thức chuyên chở container được phát triển và áp dụng
rộng rãi đòi hỏi tiến hành nhiều tiêu chuẩn hoá bản thân container. Nội
dung tiêu chuẩn hóa container gồm có:
- Hình thức bên ngoài.
- Trọng lượng container.
- Kết cấu móc, cửa, khoá container
Hiện tại nhiều tổ chức thế giới nghiên cứu tiêu chuẩn hóa container,
song tổ chức ISO vẫn đóng vai trò quan trọng nhất. Năm 1967, tai
9
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Moscow, đại diện tổ chức tiêu chuẩn hóa của 16 nước là hội viên ISO đã
chấp nhận tiêu chuẩn hoá container của ủy ban kỹ thuật thuộc ISO.
Container là một loại thiết bị vận tải.
Có tính bền chắc, đáp ứng nhu cầu sử dụng nhiều lần.
Có cấu tạo riêng biệt thuận lợi cho chuyên chở hàng bằng nhiều phương
thức vận tải mà không phải dỡ hàng ra và đóng gói lại dọc đường.
Được thiết kế thuận tiên, để dễ dàng cho việc bốc dỡ, chuyền tải.
Có thể chứa bên trong 1m
3
hoặc hơn.
Các yếu tố kỹ thuật của hệ thống vận tải Container:
Ga, cảng Container : Các điểm vận tải phục vụ chuyên chở Container
phải có diện tích rộng, có các trang thiết bị chuyên dụng để xếp dỡ, sắp đặt
Container. Trạm Container là nơi giao nhận, bảo quản hàng hoá, bảo quản
Container, là nơi tiến hành các thủ tục hải quan, kiểm tra hàng hoá XNK.
Công cụ xếp dỡ Container: so với quy trình xếp dỡ hàng hoá thông
thường, quy trình kỹ thuật xếp dỡ Container lên xuống phương tiện vận tải
hoặc ở các kho bãi có sự khác biệt. Xét theo công dung, ta có thể chia thành 3
nhóm:
Công cụ phục vụ xếp dỡ Container lên xuống các phương tiện vận tải.
Công cụ phục vụ việc sắp xếp Container tại các kho bãi Container.
Công cụ xếp dỡ phục vụ việc xếp, dỡ hàng hoá ra, vào Container tại các
trạm CFS ( Container Frieght Station)
1.1.2.3.Vận tải đa phương thức:
Khái niệm: Vận tải đa phương thức là một phương pháp vận tải, trong đó
hàng hoá được vận chuyển bằng hai hay nhiều phương thức vận tải khác
nhau, trên cơ sở một chứng từ vận tải, một chế độ trách nghiệm và chỉ một
người chịu trách nghiệm về hàng hoá trong suốt quá trình vận chuyển chở từ
10
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
một địa điệm nhận hàng để chở ở nuớc này đến một địa điểm giao hàng ở
nuớc khác.
Vận tải đa phương thức quốc tế dựa trên một hợp đồng đơn nhất và
được thể hiện trên một chứng từ đơn nhất (Multimodal transport document)
hoặc một vận đơn vận tải đa phương thức (Multimodal transport Bill of
Lading) hay vận đơn vận tải liên hợp (Combined transport Bill of Lading).
- Người kinh doanh vận tải đa phương thức (Multimodal Transport
Operator - MTO) hành động như người chủ ủy thác chứ không phải như đại
lý của người gửi hàng hay đại lý của người chuyên chở tham gia vào vận tải
đa phương thức.
-Người kinh doanh vận tải đa phương thức là người phải chịu trách
nhiệm đối với hàng hóa trong một quá trình vận chuyển từ khi nhận hàng để
chuyên chở cho tới khi giao xong hàng cho người nhận kể cả việc chậm giao
hàng ở nơi đến.
Như vậy, MTO chịu trách nhiệm đối với hàng hóa theo một chế độ trách
nhiệm (Rigime of Liability) nhất định.
Chế độ trách nhiệm của MTO có thể là chế độ trách nhiệm thống nhất
(Uniform Liabilitty System) hoặc chế độ trách nhiệm từng chặng (Network
Liability System) tùy theo sự thoả thuận của hai bên.
Trong vận tải đa phương thức quốc tế, nơi nhận hàng để chở và nơi giao
hàng thường ở những nước khác nhau và hàng hóa thường được vận chuyển
bằng những dụng cụ vận tải như container, palet, trailer
Các hình thức vận tải đa phương tiện chủ yếu:
Sea/ air: Vận tải đường biển gắn với vận tải hàng không.
Air/Road: Sự kết hợp giữa vận tải hàng không và vận tải ô tô.
Rail/Road: Sự kết hợp giữa tốc độ của vận tải đường sắt với tính cơ động của ôtô.
11
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Mini/ Bridge: Container được vận chuyển từ cảng này đến cảng khác,
sau đó đuợc chuyển bằng đường sắt cảng thứ 2 của nước đến theo một vận
đơn đi suốt do người chuyên chở đường biển cấp.
1.2. Nhân tố ảnh hưởng đến thị trường giao nhận vận tải tại Việt Nam.
1.2.1Nhân tố kinh tế:
Cũng giống như tất cả các ngành khác trong nền kinh tế Quốc dân, nhân
tố kinh tế là một trong những nhân tố quan trọng hàng đầu tác động đến sự
phát triển của ngành dịch vụ giao nhận vận tải. Sự tăng trưởng hay suy thoái
của nền kinh tế có tác động đến quy mô thị trường. Khi nền kinh tế tăng
trưởng, quy mô của sản xuất kinh doanh tăng, nhu cầu về giao nhận và vận
chuyển hàng hoá của các doanh nghiệp tăng, theo đó quy mô thị trường dịch
vụ giao nhận và vận tải cũng được mở rộng. Còn trong điều kiên kinh tế suy
thoái thì quy mô thị trường bị giảm do nhu cầu giảm, cạnh tranh khốc liệt
hơn, nhiều doanh nghiệp có thể bị phá sản.
Do đặc thù của dịch vụ giao nhận vận tải phương tiện sử dụng chủ yếu là
các phương tiện giao thông, chính vì thế chất lượng dịch vụ phụ thuộc chủ
yếu vào chất lượng hệ thống đường xá và cơ sở vật chất kỹ thuật của ngành
giao thông, hệ thống giao thông được đảm bảo thì hàng hoá mới được vận
chuyển thông suốt, nhanh chóng, chất lượng dịch vụ vận chuyển được nâng
cao. Nếu chỉ đầu tư phát triển các dịch vụ giao nhận vận tải mà không có sự
phát triển đồng bộ của cơ sở hạ tầng thì chất lượng dịch vụ sẽ rất thấp.
Dịch vụ giao nhận vận tải chủ yếu phục vụ cho hoạt động kinh doanh
xuất nhập khẩu, chính vì thế thị trường phụ thuộc rất lớn vào sự tăng trưởng
hay sụt giảm của các hoạt động thương mại quốc tế. Quan hệ kinh tế giữa các
quốc gia với nhau sẽ thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu tăng lên, những ưu
đãi về thuế quan và nhiều ưu đãi khác là điều kiện thuận lợi cho sư phát triển
của thị trường dịch vụ giao nhận vận tải.
12
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Do quy mô của thị trường giao nhận vận tải là rất lớn, phạm vi rộng trên
toàn thế giới, vì thế để phát triển cần có sự đầu tư lớn và đồng bộ, áp dụng các
nghiệp vụ với trang thiết bị máy móc kỹ thuật cao theo kịp với xu thế trên thế
giới. Để làm được điều này đòi hỏi Nhà nước phải đầu tư xây dựng và hoàn
thiện hệ thống cơ sở vật chất như cảng biển, cảng hàng không, các kho tàng
bến bãi cùng nhiều ưu đãi tạo ra điều kiện thuận lợi cho ngành dịch vụ giao
nhận phát triển.
Bên cạnh các yếu tố trên, cạnh tranh cũng là một yếu tố không thể bỏ
qua, có ảnh hưởng rất lớn đến đến sự phát triển của thị trường. Các doanh
nghiệp trong nước với tiềm lực hạn chế đang vấp phải sự cạnh tranh quyết liệt
từ các tập đoàn, các công ty xuyên quốc gia với lực lượng hùng hậu và kinh
nghiệm dầy dặn, điều này là rào cản cho các doanh nghiệp đi sau muốn xâm
nhập vào thị trường này
1.2.2.Nhân tố chính trị luật pháp:
Đường lối phát triển và cơ chế phát triển nền kinh tế của Nhà nước là yếu
tố tác động trực tiếp đến thị trường hàng hoá dịch vụ nói chung và thị trường
dịch vụ giao nhận vận tải nói riêng. Mỗi quốc gia đều có những thể chế chính
trị khác nhau, đường lối quan điểm phát triển kinh tế cũng hết sức khác biệt,
ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường dịch vụ giao nhận vận tải.
Sự phát triển của dịch vụ giao nhận vận tải gắn chặt với mối quan hệ kinh
tế giữa các quốc gia, trong khi đó chính trị nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến
các mối quan hệ này vì thế cũng gián tiếp tác động đến thị trường dịch vụ
giao nhận. Trong thực tế, giữa các quốc gia có quan hệ chính trị tốt thường
giành cho nhau những ưu đãi trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, tạo
thuận lợi cho hoạt động giao nhận, là điều kiện để thị trường dịch vụ giao
nhận phát triển mở rộng. Ngược lại, giữa các quốc gia có những bất đồng về
13
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
chính trị, chắc chắn sẽ dẫn đến những rào cản trong thương mại, là những trở
ngại rất lớn cho sự phát triển của thị trường dịch vụ giao nhận vận tải.
Trong xu thế hiện nay, tuy luật pháp quốc gia thường tuân thủ các quy tắc
buôn bán quốc tế, nhưng trong các quy định hệ thống luật pháp vẫn còn
những bảo hộ, ưu đãi cho sự phát triển kinh tế của quốc gia đó, điều này tác
động trực tiếp đến sự phát triển của thị trường dịch vụ giao nhận vận tải. Nếu
quốc gia nào có quy định chặt chẽ về thủ tục hải quan, quá cảnh hàng hoá sẽ
tạo ra khó khăn cho các công ty hoạt động trong lĩnh vực giao nhận vận tải do
phải mất nhiều thời gian, chi phí hơn cho việc thông quan. Trong trường hợp
các quốc gia trong cùng một khu vực hoặc các khối liên kết kinh tế như EU,
ASEAN… việc trao đổi thương mại được hưởng nhiều ưu đãi, nhờ đó các
dịch vụ giao nhận vận chuyển được tiến hành thuận lợi hơn Như vậy, khi các
doanh nghiệp có ý định mở rộng thị trường phải nghiên cứu kỹ luật pháp của
các nước để có chiến lược phù hợp.
1.2.3. Nhân tố văn hóa, xã hội:
Mỗi khu vực khác nhau, quốc gia khác nhau lại mang những nét văn hoá,
phong tục tập quan đặc trưng riêng quyết định đến suy nghĩ, cũng như hành vi
của con người nơi đó. Đây là yếu tố có tác động không nhỏ tới việc buôn bán
và trao đổi hàng hoá cũng như sự phát triển của thị trường giao nhận vận tải.
Mặc dù hiện nay, các quy định buôn bán quốc tế được thống nhất trong
INCOTERMS, nhưng tập quán buôn bán vẫn là một phần trong các quy định
về giao thương quốc tế, nó có ảnh hưởng tích cực nếu doanh nghiệp nắm
được và điều chỉnh để thích nghi, còn ngược lại đối với các doanh nghiệp
thiếu hiểu biết hay tìm hiểu chưa sâu thì đây sẽ là rào cản lớn khó vượt qua.
Như vậy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển của thị trường
như: kinh tế, chính trị - luật pháp, văn hoá- xã hội… Mỗi nhân tố có những
ảnh hưởng ở mức độ khác nhau. Khi phát triển thị trường dịch vụ giao nhận
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét