Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
”Người thuộc về bộ máy điều hành doanh nghiệp là lao động gián tiếp,lao
động quản lý”
1
. Quan điểm này đã đồng nhất lao động gián tiếp và lao động
quản lý.
“Lao động quản lý được hiểu là tất cả những lao động hoạt động trong bộ
máy quản lý và tham gia vào việc thực hiện các chức năng quản lý”
2
Trên cơ sở
này thì cán bộ quản lý bao gồm giám đốc, phó giám đốc, trưởng phòng, phó
phòng trong bộ máy quản lý của công ty.
“Cán bộ quản lý là những người thực hiện chức năng quản lý nhằm đảm
bảo cho tổ chức đạt được những mục đích đặt ra với kết quả và hiệu quả cao”
3
.
Để có cách hiểu thống nhất,trong bài viết này được hiểu theo cách giải
thích:” Cán bộ quản lý là người nắm giữ một chức vụ trong bộ máy quản lý tại
doanh nghiệp hoặc các đơn vị trực tiếp tham gia sản xuất kinh doanh trên thị
trường”
4
.Vậy cán bộ quản lý là người có chức vụ từ trưởng phòng hoặc phụ
trách bộ phận đến giám đốc.
Cán bộ quản lý là những người hoạt động trong bộ máy quản lý, thực hiện
những chức năng và nhiệm vụ nhất định trong các quá trình quản lý của doanh
nghiệp trên cơ sở quyền hạn nhất định. Cán bộ quản lý sản xuất kinh doanh là
những người trực tiếp làm công tác quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh
doanh tại doanh nghiệp.
Từ những khái niệm trên có thể rút ra khái niệm chung về đội ngũ cán bộ
quản lý: Đội ngũ cán bộ quản lý là một lực lượng cán bộ thực hiện chức năng
quản lý các hoạt động sản xuất kinh doanh và thực hiện chức năng quản lý nói
chung. Trong doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ quản lý được gắn kết với nhau
bằng hệ thống các mục đích, mục tiêu chung là quản lý tốt đảm bảo cho hoạt
động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đạt hiệu quả nhất, có cùng nhiệm
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
5
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
vụ quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh, cùng chịu sự ràng buộc bởi các quy
tắc quản lý hành chính của Nhà nước, nội quy, quy chế hoạt động của doanh
nghiệp.
2.1.2. Đặc điểm lao động và vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trong doanh
nghiệp trong xu thế cạnh tranh, hội nhập kinh tế quốc tế
2.1.2.1. Đặc điểm lao động của đội ngũ cán bộ quản lý trong doanh nghiệp
Ngoài những đặc điểm chung của lao động, đội ngũ cán bộ quản lý doanh
nghiệp trước xu thế toàn cầu hoá kinh tế còn có một số đặc điểm riêng sau:
-Cán bộ quản lý có chức năng và nhiệm vụ chủ yếu là quản lý, điều hành
hoạt động sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp, làm cho hoạt động sản xuất
diễn ra liên tục, không bị gián đoạn.
-Đối tượng tác động của cán bộ quản lý là người gắn liền với hoạt động
sản xuất kinh doanh. Sự tác động của cán bộ quản lý vào những người này
nhằm phát huy nội lực ẩn chứa bên trong mỗi con người, phát huy khả năng
sáng tạo mỗi cá nhân, tập thể bằng các chủ trương, định hướng, tổ chức hoạt
động, kiểm tra, đánh giá. Người quản lý tác động vào quá trình sản xuất kinh
doanh thông qua người lao động.
-Hoạt động của cán bộ quản lý là hoạt động trí óc. Cán bộ quản lý luôn
phải suy nghĩ, sáng tạo, tìm tòi và nghiên cứu các tình huống để đưa ra những
quyết định chính xác và kịp thời. Các hoạt động sản xuất kinh doanh đa dạng,
luôn biến đổi không ngừng theo không gian và thời gian, điều này đòi hỏi
người cán bộ quản lý phải hết sức linh hoạt dựa trên năng lực, kinh nghiệm của
bản thân, nhạy cảm với sự biến đổi của thực tiễn, dám nghĩ, dám làm, có bản
lĩnh vững vàng, sẵn sàng đương đầu với khó khăn thử thách, dũng cảm nhìn
nhận và sửa chữa sai lầm. Do vậy, người cán bộ quản lý sản xuất kinh doanh
phải được đào tạo một cách cơ bản và phải được tôi luyện trong hoạt động thực
tiễn.
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
6
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
2.1.2.2. Vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý
Trong hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp cán bộ quản
lý giữ vai trò hết sức quan trọng, là một trong những nhân tố cơ bản quyết định
sự thành công hay thất bại trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp. Trong quá trình này, các nhà quản lý thường xuyên thực hiện 3 vai trò:
vai trò liên kết, vai trò thông tin và vai trò ra quyết định.
-Vai trò liên kết bao gồm những công việc liên quan trực tiếp với những
người khác. Người quản lý đại diện cho đơn vị, công ty mình trong các cuộc
gặp mặt chính thức với đơn vị bạn, đối tác…(vai trò người đại diện); đưa ra các
chủ trương, chính sách nhằm tạo ra và duy trì động lực cho người lao động
nhằm đạt được mục tiêu chung của tổ chức, doanh nghiệp (vai trò người lanh
đạo); đảm bảo mối liên hệ giữa cấp trên với cấp dưới, giữa các bộ phận, phòng
ban trong công ty (vai trò người liên lạc).
-Vai trò thông tin bao gồm sự trao đổi thông tin với người khác. Người
quản lý tìm kiếm thông tin phản hồi cần thiết cho quản lý (vai trò người giám
sát), chia sẻ thông tin với những người trong đơn vị, doanh nghiệp (vai trò
người truyền tin), chia sẻ thông tin với những người bên ngoài đơn vị (vai trò
người phát ngôn).
-Vai trò ra quyết định bao hàm việc ra quyết định để tác động lên con
người. Nhà quản lý tìm kiếm cơ hội, thông tin để xác định vấn đề cần giải
quyết (vai trò người ra quyết định), chỉ đạo việc thực hiện quyết định (vai trò
người điều hành), phân bổ nguồn lực để thực hiện các mục tiêu khác nhau (vai
trò người đảm bào nguồn lực) và tiến hành đàm phán với đối tác (vai trò người
đàm phán).
Những vai trò trên giúp các nhà quản lý thực hiện có hiệu quả chức năng
và nhiệm vụ của mình. Đặc biệt trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, vai
trò của người quản lý càng được thể hiện rõ nét.
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
7
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
2.2. Đội ngũ lao động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp
2.2.1. Khái niệm
Lao động sản xuất – kinh doanh là lực lượng tham gia trực tiếp và gián
tiếp vào quá trình sản xuất ra sản phẩm cho doanh nghiệp, lao động sản xuất
kinh doanh trong doanh nghiệp tham gia vào các hoạt động sản xuất kinh
doanh trong doanh nghiệp.
Đội ngũ lao động sản xuất kinh doanh là lực lượng thực hiện nhiệm vụ
sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
2.2.2. Phân loại
Lao động sản xuất kinh doanh bao gồm lao động sản xuất chính và lao
động sản xuất phụ.
Lao động sản xuất chính là những người trực tiếp sản xuất ra sản phẩm
của doanh nghiệp. Đội ngũ công nhân này tập trung chủ yếu tại các phân
xưởng sản xuất.Là đội ngũ đặc biệt quan trọng vì họ quyết định trực tiếp đến số
lượng và chất lượng sản phẩm.
Lao động sản xuất phụ là những người không trực tiếp sản xuất ra sản
phẩm nhưng những công việc của họ giúp cho lao động sản xuất chính hoàn
thành tốt nhiệm vụ. Đây là đội ngũ lao động không thể thiếu được của doanh
nghiệp, công việc của họ góp phần đẩy nhanh tiến độ sản xuất và nâng cao chất
lượng sản phẩm
2.2.3. Đặc điểm đội ngũ lao động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
Đội ngũ lao động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp mang đặc điểm
của đội ngũ lao động nói chung và có những đặc điểm riêng:
-Lao động sản xuất kinh doanh có chức năng nhiệm vụ thực hiện các công
việc liên quan trực tiếp và gián tiếp đến các hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp.
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
8
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
-Hoạt động của lao động sản xuất kinh doanh đa phần là hoạt động chân
tay.
II. Chất lượng đội ngũ lao động và các yếu tố ảnh hưởng
1. Chất lượng đội ngũ lao động
1.1. Chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý
1.1.1. Khái niệm chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trong doanh nghiệp
Chất lượng của đội ngũ quản lý trong doanh nghiệp được thể hiện ở đức
và tài. Đức và tài là hai tiêu chuẩn cơ bản nhất của người cán bộ quản lý. Chất
lượng của đội ngũ cán bộ quản lý trước hết được thể hiện cụ thể qua kết quả
hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, phải có đạo đức trong nghề
nghiệp cũng như trong cuộc sống, biết gắn kết lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân
một cách hài hòa, am hiểu và tuân thủ pháp luật của Nhà nước trong quá trình
điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
1.1.2. Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trong doanh nghiệp
Để đánh giá được chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trong doanh nghiệp
trước hết cần xây dựng được tiêu chí để đánh giá. Chất lượng đội ngũ cán bộ
quản lý trong doanh nghiệp được thể hiện thông qua các tiêu chí: trình độ
chuyên môn, năng lực công tác, thái độ làm việc, phẩm chất đạo đức, tiềm
năng phát triển và các yêu cầu cần thiết khác mà người cán bộ quản lý cần có
để quản lý và điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp có
hiệu quả.
Các tiêu chí đánh giá chất lượng cán bộ quản lý trong doanh nghiệp gồm
3 nhóm chủ yếu:
-Trình độ bao gồm trình độ chuyên môn và trình độ quản lý
-Kết quả thực hiện công việc
-Phẩm chất đạo đức
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
9
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
1.1.2.1. Trình độ của cán bộ quản lý
Trình độ của cán bộ quản lý được thể hiện ở sự hiểu biết về các lĩnh vực
tự nhiên, kinh tế, xã hội…và được trang bị kiến thức ở mức độ nhất định. Tức
là vừa có kiến thức cơ bản, vừa có chuyên môn nghiệp vụ và kiến thức về quản
lý. Như vậy, cán bộ quản lý phải đượng đào tạo và trang bị kiến thức tổng hợp
của nhiều lĩnh vực. Trong nền kinh tế thị trường, phải đối đầu với những thử
thách trong xu hướng hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi cán bộ quản lý phải có
kiến thức chuyên môn giỏi, nghiệp vụ sâu về lĩnh vực được giao; phải có kiến
thức về kinh tế thị trường, kinh tế quốc tế, có kiến thức về thong lệ quốc tế
trong các hoạt động kinh tế, có hiểu biết về phong tục tập quán của nước bản
địa - nước có quan hệ hợp tác kinh tế; phải có kiến thức về khoa học quản lý
hiện đại,vận dụng xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý chuyên nghiệp ở mọi cấp
quản lý, hoạt động tuân thủ theo quy luật vận động của nền kinh tế thị trường;
cần nắm chắc các đường lối, chính sách kinh tế của Đảng và pháp luật của Nhà
nước.
1.1.2.2. Kết quả thực hiện công việc của cán bộ quản lý
Khi có trình độ chuyên môn cũng như trình độ kiến thức nhất định, người
quản lý cần phải thể hiện năng lực làm việc hay khả năng thực thi nhiệm vụ.
Khả năng thực thi nhiệm vụ là khả năng biến kiến thức, kinh nghiệm thành
hoạt động chỉ đạo cụ thể, bao gồm kỹ năng về chuyên môn và kỹ năng về tổ
chức quản lý.
Kỹ năng về chuyên môn
Trong quá trính quản lý, người quản lý cần phải có khả năng chuyến hóa
những kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cũng như kinh nghiệm vào quá trình
hoạt động sản xuất kinh doanh, đưa ra những quyết định quản lý kịp thời, chính
xác và giải pháp cụ thể cho từng tình huống. Kỹ năng chuyên môn bao gồm
các mặt:
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
10
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
Cán bộ quản lý phải có năng lực hoạch định chiến lược sản xuất kinh
doanh và tổ chức thực hiện nhằm đạt được kết quả một cách tối ưu nhất.Cán bộ
quản lý phải có năng lực thực tế, phân tích các tình huống, giải quyết kịp thời,
nhanh nhất các vấn đề phát sinh trong quát trình điều hành hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp.
Cán bộ quản lý cần biết sử dụng đúng khả năng chuyên môn của cán bộ
cấp dưới, biết lắng nghe, tổng hợp, phân tích và sử dụng ý kiến đóng góp cũng
như phản hồi của cán bộ cấp dưới để vận dụng vào quá trình sản xuất kinh
doanh của đơn vị, tổ chức.
Có khả năng và kinh nghiệm thức tế, kịp thời nắm bắt được biến động của
thị trường, nắm rõ nhu cầu của thị trường cũng như nhu cầu và khả năng sử
dụng các sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất của khách hàng để có quyết định
sản xuất kinh doanh đúng, sử dụng hiệu quả các nguồn lực một cách tối ưu,
không gây ra sự lãng phí.
Có khả năng huy động sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý cấp chức
năng,các đơn vị bạn.
Kỹ năng về tổ chức quản lý
Đây là yếu tố quan trọng của cán bộ làm công tác quản lý, kỹ năng tổ
chức quản lý được thể hiện qua các mặt:
Có năng lực tổ chức, chỉ huy, phân công và khả năng lôi cuốn, thúc đẩy
mọi người thực hiện công việc và hoàn thành nhiệm vụ. Có khả năng thấu hiểu
và nắm được tâm lý của người lao động,có khả năng sử dụng lao động phù hợp
với chuyên môn sở trường và sở thích để mang lại hiệu quả lao động cao nhất.
Có khả năng quan sát để tổ chức cho doanh nghiệp hoạt động đồng bộ, có
hiệu quả.
Biết tự chủ, có nhiều sáng kiến, giải pháp phục vụ cho hoạt động sản xuất
kinh doanh.
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
11
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
Phản ứng nhanh nhạy, quyết đoán trong công việc, dám nghĩ, dám làm,
dám chịu trách nhiệm. Có khả năng chớp thời cơ và khả năng dự báo và biết
dùng đúng tiềm lực vào thời điểm và bộ phận thích hợp.
1.1.2.3. Phẩm chất đạo đức của cán bộ quản lý
Người cán bộ quản lý phải có đạo đực, lối sống và tác phong làm việc
khoa học, dân chủ, cần kiệm, liêm chính chí công vô tư, không tham nhũng, có
ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực, không cơ hội, gắn bó mật thiết với người lao
động, có khả năng tập hợp và đoàn kết nội bộ.
Người cán bộ quản lý thực hiện tốt đường lối của Đảng, chủ trương, chính
sách và pháp luật của Nhà nước.
Cán bộ quản lý phải có sức khoẻ tốt để đảm đương các nhiệm vụ được
giao. Đây là cơ sở để đưa ra các quyết định đúng đắn trong quá trình quản lý.
Đặc biệt trong điều kiện cạnh tranh,hội nhập kinh tế quốc tế,người cán bộ quản
lý làm việc với cường độ cao, thời gian làm việc kéo dài, do vậy nếu không có
sức khoẻ thì không duy trì được sức làm việc, không đưa ra được quyết định
đúng đắn và kịp thời.
Người cán bộ quản lý cần phải có kinh nghiệm trong quản lý và có
chuyên môn công việc được giao trách nhiệm quản lý.
1.2. Chất lượng đội ngũ lao động sản xuất kinh doanh
1.2.1. Khái niệm
Chất lượng đội ngũ lao động sản xuất – kinh doanh thể hiện thông qua
trình độ chuyên môn kỹ thuật, sức khoẻ để tiến hành và hoàn thành công việc
đúng thời gian, tiến độ. Người lao động ngoài năng lực chuyên môn kỹ thuật
còn cần phải có sức khoẻ tốt để tham gia vào các quá trình sản xuất – kinh
doanh cũng như tham gia vào các hoạt động thể dục, thể thao, văn nghệ… ở
đơn vị.
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
12
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
1.2.2. Tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ lao động sản xuất – kinh doanh
Để đánh giá chất lượng đội ngũ lao động sản xuất – kinh doanh, ta cần
phải xây dựng các tiêu chí đánh giá. Chất lượng đội ngũ lao động sản xuất –
kinh doanh được thể hiện qua các tiêu chí: trình độ chuyên môn kỹ thuật, sức
khoẻ và kết quả thực hiện công việc
-Trình độ chuyên môn kỹ thuật:
Người lao động sản xuất – kinh doanh phải có trình độ chuyên môn, kỹ
năng và tay nghề ở cấp độ nhất định. Họ phải có kiến thức về lĩnh vực mình
tham gia lao động sản xuất, có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo trong công
việc, có tinh thần năng say học tập nâng cao tay nghề.
-Sức khoẻ của người lao động:
Sức khoẻ là vốn quý của con người, là tài sản vô giá của con người.
Người lao động phải đảm bảo sức khoẻ tốt để hoàn thành công việc được giao.
Người lao động có sức khỏe tốt có thể mang lại những lợi nhuận trực tiếp hoặc
gián tiếp bằng việc nâng cao sức bền bỉ, dẻo dai và khả năng tập trung cao vào
công việc.
-Kết quả thực hiện công việc:
Chất lượng của đội ngũ lao động sản xuất – kinh doanh còn được đánh
giá qua kết quả thực hiện công việc. Người lao động thực hiện và hoàn thành
công việc đúng tiến độ dược giao, không làm ảnh hưởng đến kết quả thực hiện
công việc của người khác cũng như không làm ảnh hưởng đến kết quả sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp.
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
13
Trường ĐHKTQD Khoa Kế hoạch và phát triển
2. Các yếu tố ảnh hưởng chất lượng đội ngũ lao động
2.1. Các yếu tố ảnh hưởng chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý
2.1.1. Yếu tố về đào tạo và phát triển
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý nhằm nâng cao năng lực và phẩm chất
của cán bộ quản lý, tạo cho họ khả năng thích ứng được với những yêu cầu
ngày càng cao của công việc, đảm bảo cho cán bộ quản lý có đủ năng lực trình
độ và phẩm chất đạo đức để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Quá trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý để phát triển cán bộ cần được
thực hiện theo trình tự:
+Đào tạo trước khi được tuyển chọn vào làm việc trong bộ máy của doanh
nghiệp: đào tạo tại các trường Đại học, Cao đẳng, Trung học chuyên nghiệp;
+Đào tạo, bồi dưỡng trong thời gian làm việc tại bộ máy quản lý ở doanh
nghiệp;
+Đào tạo bổ sung trước khi giao nhiệm vụ mới;
+Đào tạo chuyên sâu về chuyên môn nghiệp vụ sau khi đã nhận nhiệm vụ.
Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, IX, X của Đảng Cộng
sản Việt Nam đều coi trọng việc tạo nguồn cán bộ từ thế hệ trẻ đã qua đào tạo
từ các trường đại học, cao đẳng. Cần tin tưởng và mạnh dạn giao việc cho họ
để họ có kinh nghiệm thực tế, đồng thời phát hiện những khiếm khuyết của họ
để tiếp tục bồi dưỡng.
Đào tạo cán bộ là công việc thường xuyên nhằm đảm bảo cung ứng kịp
thời đội ngũ cán bộ quản lý đầy đủ cả về số lượng và chất lượng trong hiện tại
và tương lai. Đào tạo cán bộ quản lý có các hình thức:
-Đào tạo tại chỗ là hình thức giao việc, giao nhiệm vụ tại đơn vị, người
cán bộ làm công tác quản lý phải được rèn luyện trong môi trường thực tế, lấy
kết quả công việc làm thước đo để đánh giá kết quả đào tạo.
Nguyễn Thu Hiền KTPT46
14
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét